فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٥٤ - تأملى در شيوه هاىشناخت تكليف سيدمحسن موسوى گرگانى
وجود داشته و اين نوشتههاى حديثى را به عنوان « اصول » معرفى كردهاند و كتاب هر كسى را به نام اصل او معرفى نمودهاند.
كلينى و شيخ صدوق و شيخ طوسى براى به دست آوردن اين اصول، رنجهاى فراوانى را تحمل كردند و همه احاديثى را كه به دست آوردند و عقيده داشتند كه شيعه مىتواند از آنها استفاده كند و به احكام و وظايف خود برسد، در كتابهاى خود، ثبت و ضبط كردند و نتيجه اين تلاش طاقت فرسا «كتب اربعه » شد: « كافى »، نوشته محمد بن يعقوب كلينى (م ٣٢٨ ق) ؛ « من لا يحضره الفقيه »، جمع آورى محمد بن على بن حسين بن بابويه قمى معروف به شيخ صدوق (م ٣٨١ ق) ؛ « تهذيب الاحكام » و « استبصار »، گردآورى محمد بن حسن طوسى معروف به شيخ طوسى (م ٤٦٠ ق).
امروزه تنها مرجع معتبر حديثى ما اين چهار كتاب شريف و ارجمند است كه از اصول زيادى برداشت و تهذيب و تنقيح شدهاند و لذا برخى عقيده دارند كه احاديث كتابها قطعى الصدور و غير قابل اشكال اند، اگرچه اين عقيده، قابل اعتنا نيست و شرح و تفصيل آن از حوصله اين بحث، خارج است. ما در كتاب معجم مصطلحات الحديث مفصلا آن را توضيح دادهايم و لذا اگر كسى در اين جهت ترديد دارد مىتواند به آن جا رجوع كند.
استفاده از كتابهاى حديثى
همان طور كه اشاره شد، مهمترين كتابهاى حديثى فعلى ما همان چهار كتاب ياد شدهاند. اگرچه كتابهاى ديگرى هم پس از تأليف آنها به نگارش درآمده است، مثل « وافى » نوشته فيض كاشانى و « وسائل الشيعه » نوشته شيخ حر عاملى و « مستدرك الوسائل » نوشته ميرزا حسين نورى مازندرانى و كتاب « جامع احاديث الشيعه » كه تدوين آن زير نظر مرحوم آقا حسين بروجردى آغاز شد و پس از او با تشويق مرحوم حاج سيد ابوالقاسم خويى ادامه يافت، ليكن در اين كتابها همان احاديث كتب اربعه گردآورى شده و احاديثى كه از غير آن كتابها گرفته شده غالباً فاقد اعتبارند و