ميان نباشد كه مانع ديدن باشد مكر ميان مردان و زنان و پيشى نجويند بر امام در فعل يا قول يا مكان بلكه با او باشند يا پست‌تر، و پست‌تر بهتر است و اكر سبقت كند به عمد يا به سهو بركردد و در مكان پست‌تر بايستد و اكر مأموم يك كس باشد جانب راست بايستد و اكر زن باشد پست‌تر هم بايستد و بايد كه در نمازى كه بلند خوانده مى‌شود قراءت را كوش كند اكر امامى باشد كه اقتدا به او توان كرد والا آهسته قراءت كنند و اكر هيچ نشنوند خود آهسته بخوانند و در نماز آهسته ذكر كنند هر ذكرى كه خواهند و اكر هيچ نكويند نيز جايز است ليكن ذكر اولى است.

و امام را مستحب است كه همه ذكرهاى نماز را به مأمومان بشنواند مكر شش تكبير اوّل نماز را با دعاهاى آن كه آهسته مى‌كويد و مأمومان بايد كه هيچ او را نشنوانند و چون امام {و لا الضّ‌آلّين} كفت يا «سَمِعَ اللّه لمن حمده» ايشان بكويند: {الحمدللّه رَبِّ العالمين} .

و مستحب است كه امام تابع ضعيف‌ترين مردمان شود در درازى و كوتاهى نماز و هر يك در تسليم قصد ديكرى نيز بكند با آنچه مى‌كرد از قصد ملائكه و انبيا ـ عليهم السلام ـ و تمام روى را به جانب راست كند در اين هنكام و اكر جانب چپ مأموم كسى باشد يك تسليم ديكر بكويد و بدان جانب نيز روى كند.

اين است وظايف و آداب مختصه به جماعت سوى وظايف و آداب مشتركه. و للّه الحمد.

باب هشتم ـ در احكام نماز جماعت

جماعت در جمعه و عيدين فرض است و در ساير فرايض سنّت مؤكد است خصوصاً يوميّه و خصوصاً جهريه و خصوصاً صبح و خفتن و در نوافل مشتبه است و اولى ترك جماعت است در آن.

و هر كه به ركوع امام رسيد بعد از نيّت و تكبير احرام آن ركعت را ادراك كرده است با فضليت جماعت و آن را ركعت اوّل خود حساب مى‌كند و بعد از تسليم امام باقى را به