براى استقصاى تمامى حالات و صور متصور بيع و به خصوص موضوع اين مقاله بيع دين، و بيع دين به دين نياز است كه ابتدا و در يك بخش، مفاهيم، اصطلاحات، نمادها، علايم اختصارى و تذكرات لازم را ارائه كرده و در بخش ديگر بر اساس مطالب بخش اول، نمودار كامل صور متصوّر را استخراج و عرضه كنيم.

بخش اوّل: مطالب مقدماتى

مؤجل = مؤجل حالّ نشده است.

حالّ = حالّى كه از اوّل حالّ بوده است.

مؤجل حالّ = دين حالّى كه از اوّل مؤجل بوده اما الان حالّ شده است.

مضمون = اشتغال ذمه به سبب عقد يا همان دين ايجاد شده به سبب عقد است.

مضمون مؤجل = اشتغال ذمه مؤجل يا دين مؤجل ايجاد شده به سبب عقد است.

مضمون حال = اشتغال ذمه حال يا دين حال، ايجاد شده به سبب عقد است.

نكته: مضمون مؤجل حالّ بى‌معنا است و نداريم.

دين = دين موجود از قبل (و نه ايجاد شده به وسيله عقد) است .

دين مؤجل = دين مؤجل از قبل موجود است.

دين مؤجل حال ّ= دين حالّى كه از قبل موجود بوده و مؤجل بوده ولى الان حالّ شده است.

دين حالّ = دين حالى كه از قبل موجود بوده و از ابتدا حال بوده است.

عين = هر چه كه غير از مضمون (حالّ يا مؤجل) و غير از دين (حالّ يا مؤجل يا مؤجل حالّ) باشد.

غير دين = هر چه كه دين نباشد كه مى‌شود عين يا مضمون (مؤجل يا حالّ)