١. آنچه در بررسى اسناد روايات مورد توجه يك محقق و پژوهشگر است، اين است كه وثاقت راويان را احراز كند، تا موضوع حجيت خبر واحد برايش تمام گردد يا خبر در حدى باشد كه موجب ظنّ كافى و لازم گردد ؛ زيرا اگر خبر واحد حجيت داشته باشد، بدين جهت حجت است كه سيره عقلايى بر عمل به آن است، و شارع مقدس آن را رد نكرده، بلكه پذيرفته است، و همان طور كه گذشت عقلا در صورتى به خبر واحد عمل مى‌كنند كه مخبر آن، ثقه و مورد اطمينان باشد و دست كم قدر متيقن از موارد عمل آنان، خصوص موردى است كه مخبر خبر، ثقه باشد. پس هدف يك پژوهشگر در مباحث رجالى احراز وثاقت راويان است، تا به اين نتيجه رسد كه روايت آنان، حجيت دارد. بنابراين اگر نتواند وثاقت يك راوى را احراز كند بى ترديد نمى‌تواند به خبر او عمل كند ؛ زيرا موضوع حجيت آن خبر براى او تمام نمى‌شود، و لذا مى‌توان گفت: خبر او ضعيف است، اگرچه چنين خبرى بر اساس اصطلاح علم درايه، خبر ضعيف نيست ؛ زيرا به حسب اين اصطلاح، خبر ضعيف به خبرى گفته مى‌شود كه دست كم يكى از راويانش، تضعيف شده باشد، مثلا خبرى كه يونس بن ظبيان در سند آن است خبر ضعيف است ؛ زيرا نجاشى او را تضعيف كرده است، و به اين اعتبار، آن خبر، ضعيف مى‌گردد، چه افراد ديگر آن، سند ثقه و عادل باشند و چه نباشند، ولى با توجه به آنچه درباره حجيت خبر واحد مورد اشاره قرار گرفت، آشكار مى‌گردد مهم براى يك فقيه احراز وثاقت راويان است ؛ زيرا تنها در اين صورت مى‌تواند سندى را كه همه راويانش ثقه‌اند بپذيرد، برخلاف اين كه نتواند به چنين نتيجه‌اى برسد، زيرا اگر يكى از راويان خبر، مورد توثيق حسى قرار نگرفته باشد، بدين معنا است كه وثاقت او براى اين فقيه احراز نمى‌شود، و با عدم احراز وثاقت، خبرى كه او در سند آن است حجيت ندارد.

٢. عده‌اى از محدثان، شناخته شده‌اند ولى از طرف رجالى‌ها، كه بدون شك آنان را مى‌شناخته‌اند، مورد