پس از مطالعه شخصيت او و سخنان علما در باره ايشان و نيز مشخص ساختن ابعاد نقش علمى اى را كه اين فقيه نامدار پايه گذار آن بوده، به اين سخن باز خواهيم گشت.

نام و كنيه

نام اين فقيه«حسن بن على بن ابى عقيل عمانى حذّاء» و كنيه او «ابومحمد» است. (٢) نيز گفته اند: نام ايشان «حسن بن عيسى بن ابن عقيل عمانى» و كنيه اش «ابو على» است. (٣) البته اين دو، نام و كنيه يك شخص است. برخى از محققان ِ فنّ ضبط اسامى، نام و كنيه اول او را ترجيح داده اند؛ زيرا از نجاشى كه در علم رجال از ديگران آگاه تر بوده، نقل شده است. (٤) همچنين نجاشى از جعفربن قولويه، كه معاصر عمانى است، اين سخن را آورده است:«حسن بن على بن ابى عقيل برايم نامه نوشت». (٥) برخى از محققان نيز كوشيده اند (٦) ميان اين دو نقل را جمع كنند. احتمال داده اند كه عيسى جدّ او بوده و چون نسبت به جدّ شايع بوده، به جاى پدر نام عيسى ذكر شده است. اما اين جمع‌از دو جهت بعيد به نظر مى‌رسد:

١. آنچه از سياق عبارت دوم و نظاير آن متبادر است نسبت به پدراست نه جدّ.

٢.شيخ طوسى در دو جا از فهرست و يك جا از رجال خود ضبط دوم را تكرار كرده است. اگر مقصود او از عيسى جدّ او بود چرا ـ حتّى در يك جا ـ نسبت او را به پدرش نياورده است؟! درحالى كه مى‌دانيم ضبط رجاليان مبتنى بر دقت و تعيين است و اقتضا دارد كه نام پدر ايشان ذكر شود نه جدش و حداقل لازم بود كه متذكر شوند عيسى نام جدّ اوست نه نام پدرش.

صاحب رياض با احتمال بعيدى معتقد است كه نام على بن عيسى تصحيف شده

(٢) رجال نجاشى،ص٤٨،شماره١٠٠.
(٣) فهرست شيخ طوسى،ص٥٤.
(٤) فهرست شيخ،ص٥٤،شماره ١٩٣و رجال شيخ،ص٤٧١،شماره٥٣.
(٥) قاموس الرجال،ج٣،ص٢٩٣.
(٦) نك: رياض العلما،ج١،ص٢٥٠؛اعيان الشيعه،ج٥،ص١٥٧،قاموس الرجال، ج٣، ص٢٩٣.