نكته دوم ـ بعضى، حرمت قضاوت زنان را اين چنين توجيه كرده‌اند كه زن ناقص العقل است و كسى كه ناقص العقل است نمى‌تواند منصب قضاوت را عهده دار شود. بعضى ديگر گفته‌اند: زن ناقص الحكم است و ناقص الحكم نمى‌تواند قضاوت كند. بعضى ديگر گفته‌اند: زن حقّ بيرون آمدن از خانه را ندارد و قضاوت مستلزم بيرون آمدن از خانه است پس زن نمى‌تواند سمت قضاوت را به عهده گيرد. بعضى ديگر گفته‌اند: زن اين حقّ را ندارد كه با مردان اجنبى سخن بگويد و سخنش را به گوش آنان برساند و قضاوت مستلزم سخن گفتن آنان است، پس زن نمى‌تواند در جايگاه قاضى بنشيند و به قضاوت بپردازد.

البتّه از مطالعه اين مقاله آشكار مى‌گردد كه اين گونه سخنان، قابل اعتنا نيست و لذا فقيهان بزرگى كه به نقل سخنانشان پرداختيم، اين قبيل سخنان را در گفتارشان نمى‌بينيم، اگر چه در كلامى كه از مبسوط نقل كرديم، نظير اين سخنان را مشاهده كرديم.

اين سخنان، درست نيست؛ زيرا اوّلاً، زنان حقّ بيرون رفتن از خانه و سخن گفتن با مردان و نشستن و برخاستن با آنان را دارند، و دست كم نفى قضاوت، به بحث و بررسى و دليل نياز دارد. ثانيا، حرمت قضاوت به اين ادلّه به معناى حرمت خود آن امور است نه حرمت نفس قضاوت و لازمه‌اش اين است كه اگر زن حجاب لازم را رعايت كند و محرّمات ديگر را ترك نمايد و تمام شرايط قضاوت را دارا باشد، بايد بتواند قضاوت كند.

امّا اين كه زنان ناقص العقل و ناقص الحكم باشند و بر آن اساس از قضاوت محروم شده باشند، پيش از اين به طور مفصل مورد بحث قرار گرفت و گفتيم: نه زنان به طور مطلق ناقص العقلند و نه كامل العقل و كامل الحكم بودن دو شرط قاضى است. و اگر مى‌گويند على(ع) زنان را ناقص العقل دانسته است اوّلاً، چنين كلامى سند صحيحى ندارد. ثانيا، در آن كلام كه منسوب به آن جناب است نقص عقل را خود آن حضرت، معنا كرده و گفته است: منظورم از «ناقص العقول» اين است كه اگر بخواهند شهادت دهند بايد به جاى هر مرد دو زن شهادت دهد، پس به فرض اين كه كلام ياد شده از امام على(ع) صادر شده باشد، معنايش اين نيست كه جدّا زنان ناقص العقلند، و بايد از تمام كارهايى كه احتياج به عقل و خرد دارند اجتناب كنند، بلكه امام(ع) در مقام بيان فرق بين مردان و