است كه پيامبر درباره او فرمود: اگر بدون بيّنه مى‌توانستم حكم كنم او را محكوم به رجم مى‌كردم؟ ابن عباس پاسخ داد: نه، او زنى بود كه در مسلمانى فسق خود را آشكار كرده بود.

اين متن حديث از مُسند ابن حنبل (٨٢) و برخى از سندهاى صحيح مسلم (٨٣) مى‌باشد. اما متن حديث در برخى ديگر از سندهاى صحيح مسلم [با اندك تفاوتى ] چنين است: «تك امرأة كانت تظهر في الاسلام السوء.» (٨٤) نيز متن حديث در سنن نسايى چنين است: «تك امرأة كانت تظهر في الاسلام السوء أو الشر في الاسلام.» (٨٥) در صحيح بخارى گاهى چنين است: «تظهر في الاسلام السوء» و گاهى ديگر چنين: «تظهر السوء في الاسلام.» (٨٦)

به هر حال آن زن فسق خود را آشكار كرده بود و آشكارا با وجود مسلمان بودن به پليدى و بى‌عفتى دست مى‌زند و همين امر موجب مى‌شد كه هر فردى به زناكار بودن وى علم حاصل كند؛ با اين حال حضرت رسول٩ از سنگسار نمودن وى خوددارى ورزيد؛ چنان كه از مفهوم واژه «لو» در كلام پيامبر نيز امتناع و خوددارى استنباط مى‌شود. پس كاربرد اين واژه در حديث دلالت مى‌كند بر اين كه علم قاضى نمى‌تواند مستند قضاوت قرار گرفته و براساس آن داورى كرد.

٣. ابوضمره از پدرش نقل مى‌كند:

اميرمؤمنان(ع) فرمود: احكام قضايى و داورى بين مسلمانان بر سه پايه استوار است. شهادت افراد عادل يا سوگندهاى قاطعانه و محكم يا سنّت‌هاى تأييد شده از سوى پيشوايان هدايت. (٨٧)

(٨٢) مسند احمد حنبل، چاپ دارصادر، ج ١، ص ٣٣٦ ـ ٣٣٥.
(٨٣) صحيح مسلم، چاپ دارالفكر، ج ٤، ص ٢٠٩.
(٨٤) همان، ص ٢١٠.
(٨٥) سنن نسايى، چاپ دارالفكر، ج ٦، ص ١٧٥ ـ ١٧٤.
(٨٦) صحيح بخارى، چاپ دارالفكر، كتاب طلاق، ج ٦، ص ١٨ و ١٨٢.
(٨٧) وسائل الشيعه، ج ٢٧، ص ٢٣١، باب از ابواب كيفيت حكم، ح ٦. در اين حديث همچنين به جاى «ماضيه»، «جاديه» آمده و به جاى «من»، «مع» آمده است.