فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٢١ - رساله خطى مصرف خمس در زمان غيبت شيخ حسين بن عبدالصمد(پدر شيخ بهايى)

گفتار پايانى

سخنى از ائمّه(ع) در كتب حديث آمده و به گونه‌اى نقل اين سخن شايع است كه [ به اصطلاح اهل حديث ] به مرز استفاضه خواهد رسيد، چنان كه به بيش از دوازده روايت كه همه را شيخ در تهذيب (٩٢) آورده، مى‌رسد و هيچ روايتى كه مخالف و متضاد با اين احاديث باشد، نقل نشده و آن سخن اين است: «إنّ شيعتهم في حلّ في حقوقهم» يعنى شيعيان در استفاده از حقوق ائمّه، معاف و بخشوده شده‌اند. از جمله حديثى است طولانى كه حارث بن مغيره از امام صادق(ع) نقل كرده است:

كليّه كسانى كه از پدرانم پيروى كرده و دوست دار آنان باشند، مى‌توانند از حقوق(اموال) مان كه نزدشان باشد استفاده نمايند. پس هر كس كه شاهد و ناظر اين حكم باشد و آن را شنيده، به هر كس كه غايب است و نشنيده، برساند. (٩٣)

حديث ديگرى است كه على بن مهزيار نقل مى‌كند، او مى‌گويد:

در اثرى به خطّ امام باقر(ع) و به خط خود وى خواندم:

مَن أعوزه شى‌ء مِن حقّى فهو في حلّ؛ هر كس بخشى از حقوقم را نتوانست بپردازد، معاف و بخشوده است. (٩٤)

اين دو حديث در بخشودگى اموالى كه غير خمس باشد، نيز صراحت دارند.

در واقع قوى‌ترين اقوال گذشته از حيث منقول بودن از ائمّه(ع) اين قول است:

هر آنچه از آنِ ائمّه(ع) در زمان غيبتشان باشد، براى شيعيانشان حلال است.

دليل اين كه اين قول قوى‌ترين است آن است كه احاديث صحيح بسيارى در اين مقوله نقل شده است. از سويى، شيخ مفيد و ابن زهره اين قول را پذيرفته‌اند. (٩٥)

با احتياطتر از اين قول، فتواى حليّت اين اموال براى فقراى شيعه است؛ به دليل آن