تعلیم و تربیت در اسلام - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٢
میکند برای واجب دیگر ، واجبی که نوعی واجب مقدمی است . علم اخلاق هم طبعا [ یک واجب نفسی تهیؤی است ] . اسلام از ما یزکیهم میخواهد ، تزکیه نفس میخواهد ، آن هم که بدون علم ممکن نیست ، پس آموختن مسائل روانی و اخلاقی ، مقدمه برای اینکه تزکیه نفس حاصل بشود لازم است . همچنین وقتی ما باید یک سلسله دستورات را از قرآن بیاموزیم ، بدیهی است آموختن خود قرآن و تفسیر آن واجب است . و دائره علم آنوقت توسعه پیدا میکند که ما گذشته از واجبهای عینی یک سلسله واجبهای کفائی داریم ، یعنی واجبهایی که باید بر اساس تقسیم کار صورت بگیرد . نظیر اینکه وجود پزشک لازم است ، پس علم پزشکی واجب کفائی است ، یعنی واجب است به طور وجوب کفائی که در میان مردم به قدر کفایت پزشک باشد که بیماران به آنها مراجعه کنند . پزشک که بدون علم نمیشود ، و یا همین جور از زمین نمیروید ، از آسمان هم که نمیافتد ، همین انسانها باید پزشک بشوند ، پس باید علمش را بیاموزند . آنکه اسلام میخواهد اینست که پزشک لازم است ، ولی بدیهی است که مقدمهاش را هم باید تهیه کرد . اینست که علم پزشکی واجب کفائی است . حدش چیست ؟ حد معین ندارد ، در هر زمانی به هر حدی که امکان دارد ، به همان حد واجب است . یک زمان بر مردم واجب بود " قانون " بوعلی را بخوانند ، امروز واجب است که یک چیز دیگر بخوانند ، چون بهتر از آن آمده . مثال دیگر " تجارت " است . آیا در نظام اقتصادی اسلام وجود یک عده واسطه که کالا را از تولید کننده به مصرف کننده برسانند تأیید و تثبیت شده که عدهای شغل آزادی به عنوان واسطه