ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٦ - نوع دوم - مختصات انسانى از نظر رابطه با ديگران

ماشين و محصول آن مى توان همهء واقعيات و شئون ماشين را فهميد ٢١٢ - هر گونه ماشينى كه تصور شود ، داراى مجموعه اى سيستماتيك است كه كارهاى معينى را انجام مى دهد و براى هر كار معينى كه ماشين در سيستم مجموعى خود ، انجام مى دهد ، كليد و عامل مشخصى وجود دارد ، در صورتى كه با نظر به فعّاليتهاى متنوع روان آدمى و وجود اراده و اختيار و قابليّت انعطاف او در مقابل عوامل ، هيچ عاملى را بطور انحصار و قطعى و براى هميشه نمى توان براى كار و فعاليت مخصوص در انسان منظور نمود . مثلا عاملى كه امروز شما را به خنده وادار ميكند ، با كمترين تلقين ، بدون اين كه در اجزاى درونى و برونى طبيعى شما دگرگونى بوجود بيايد ، عامل گريه مى گردد ، كليدى كه امروز شما را به انديشيدن وادار ميكند ، با كمترين انعطاف يا تصور درونى عامل بيخيالى مى گردد ٢١٣ - وقوع يك جنايت در مقابل انسان ، درون او را مى شوراند ، ولى در مقابل ماشين اگر روزى صد هزار انسان كشته شود ، تأثرى در آن ايجاد نمى شود .
نوع دوم - مختصات انسانى از نظر رابطه با ديگران ٢١٤ - رقابت كشنده ٢١٥ - رقابت سازنده ٢١٦ - تعليم و تربيت ٢١٧ - نوبت گيرى ٢١٨ - انتخاب اداره كننده ٢١٩ - تشكيل احزاب ٢٢٠ - دفاع از خود ٢٢١ - انتخاب نماينده و وكيل براى دفاع ٢٢٢ - پيروى از رأى اكثريت ٢٢٣ - تاثّر از رفتار اكثريت ٢٢٤ - احساس لزوم اصلاح و تنفر از تخريب ٢٢٥ - ائتلاف و اتّحاد ٢٢٦ - احساس رسالت در بارهء همنوع ٢٢٧ - علاقه به خير خواه و تنفر از بدخواه ٢٢٨ - طمع و آزمندى ٢٢٩ - اسراف ٢٣٠ - اقتصاد و ميانه روى ٢٣١ - سپاسگذارى ٢٣٢ - حق نشناسى .
با ملاحظه تنوّع بعضى از مختصات ، شمارهء همهء مختصات به ٩٥٠ مى رسد .
و ترديد نيست كه اين شماره بعنوان نمونه هايى است كه متذكر شديم . مخصوصا با ملاحظهء تركيبات گوناگون كه از مختصات مزبور مى توان تصور كرد ، شمارهء مختصات انسانى در مقابل ماشين به هزارها مى رسد .