ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ١٠٢ - هدفهاى منطقى ، وسيلههاى حياتى

هدفهاى منطقى ، وسيله‌هاى حياتى در اين مبحث يكى از مشكلات اساسى هدف و وسيله را بررسى مى كنيم .
اين مشكل اساسى عبارت است از قرار گرفتن در جاذبيّت هدفها و نجات دادن اصل حيات از آن جاذبيّتها .
جاى ترديد نيست كه هيچ موضوعى نمى تواند عنوان هدف پيدا كند مگر اين كه اشتياق و علاقه و ارادهء ما را به داشتن آن هدف برانگيزد و چنانكه در مباحث گذشته گفتيم : هر اشتياق و علاقه ، اراده اى استهلاكى در حيات ما وارد مى سازد . از طرف ديگر در هر هدفگيرى كه ما انجام مى دهيم ، يا شكست مى خوريم و يا هدف را بدست مى آوريم ، اگر با شكست روبرو شويم ، مقدارى از حيات ما بجهت استهلاك اشتياق و اراده و علاقه بآن موضوع شكست خورده است و اگر پيروز شويم ، هنگامى كه هدف در اختيار ما قرار مى گيرد ، اگر چه از نظر منطقى ما در آن هدف پيروز شده‌ايم ، ولى با نظر به عظمت حيات و خواسته‌هاى واقعى آن ، چيزى را در مقابل آن نيروى حياتى كه از دست داده‌ايم ، در اختيار خود نمى بينيم ، اگر چه ممكن است با خيال و بازيگرىهاى ذهنى آن چيز بدست آورده را عامل جبران آنچه كه از دست رفته تلقى نماييم . اين مشكل را با هيچ تلقين و خيال بافى نمى توان حلّ و فصل نمود . راه حلّ اين مشكل جز اين نيست كه ما ميان هدفهاى منطقى و وسيله‌هاى حياتى تفكيك نماييم .
با اين توضيح كه هر هدف مطلوب و وسايلى كه براى بدست آوردن آن انتخاب مى شوند ، از انگيزه‌هاى منطقى سرچشمه مى گيرند و با اصول منطقى بجريان مى افتند و انسان را در آن هدف پيروز مى نمايند .
اين گونه جريان هدف و وسيله همهء زندگى فردى و اجتماعى ما را تأمين مى نمايد . مشكل از آنجا ناشى مى شود كه ما اين جريانات را اشباع كنندهء خود حيات تلقى مى كنيم ، نه وسيلهء آبيارى و تقويت آن براى بارور شدن .
اين مسئله بدان مى ماند كه بگوئيم : هدف باغبان از احداث باغ بيل زدن و آبيارى و تقويت زمين است تنها راه حلّ اين مشكل تفسير و توجيه حيات براى