ترجمه و تفسير نهج البلاغه - علامه جعفری - الصفحة ٨٨ - نسبيت و مطلق دو مفهوم مربوط به ناظر

كه دانسته‌ها و خواسته‌هاى آدمى را براى تقويت و ادامهء حيات ، توجيه و اداره مى نمايد . خود ايده آل بمعناى خود مطلوب انسان ، بدون تشخيص هدف مطلق ، توانايى مديريت صدها يا هزاران فعاليت درونى و برونى را دارا نمى باشد ، وصول به آن هدف مطلق ، يا هدفهايى كه در يك هدف واحد هماهنگى دارند ، اساسى ترين عامل حركت و مديريّتهاى آن مى باشد .
بنا بر اين هر حقيقت مطلوبى هر اندازه كه به آن هدف يا هدفها نزديكتر و مؤثرتر بوده باشد ، جنبهء هدفى آن بيشتر خواهد بود . با مطالعه و تحقيق لازم و كافى در دو ضابطهء مزبور است كه ما مى توانيم هدفها و وسيله‌ها را بشناسيم و با ارزيابى لازم در آن دو ، گامى صحيح در زندگانى برداريم .
ملاك اصالت هدفها بقرار زير است :
حيات ، اصيلترين هدفها
حيات ، اصيلترين هدفها بدانجهت كه ابعاد حيات آدمى بسيار متنوع است ، لذا بايستى هدفهاى متنوعى را براى حيات مطرح نمائيم .
نخست جنبهء هدفى خود حيات را مورد بررسى قرار مى دهيم : چند دليل روشن اصالت جنبهء هدفى حيات را اثبات مى كند :
دليل يكم
دليل يكم - داشتن حيات و ادامه آن اصيلترين هدفى است كه خود را مطلوب مستقل و نهايى در مقابل تمام فعّاليتهاى فكرى و عضلانى ما بر مى نهد . تنها اين هدف است كه همهء آنچه را كه در سلطهء آدمى قرار مى گيرد ، از ديدگاه وسيله مى نگرد . اين دليل مستند به آگاهى حيات از خود حيات مى باشد كه بىنياز از واسطه همگان در خود در مى يابند .
دليل دوم
دليل دوم - همه قوانين موضوعهء بشرى و قواعد مذهبى و اصول اخلاقى بدون استثناء ، اصالت هدف بودن حيات را مى پذيرد . حتّى كلَّيّت همهء قوانين در موقع اخلال به حيات تخصيص مى خورد ، باين معنى كه هر قانون لازم الاجراء در موقع مزاحمت با حيات ممنوع ، و هر موضوع ممنوع الاجراء لازم الاجراء مى گردد .
دليل سوم
دليل سوم - در تمام طول تاريخ ، همهء انسانها با احساس ضرورت حيات