تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣٥٨ - شرح آيات

شود. در آيه آن جاهايى را كه مردم سبا زندگى مى‌كردند «مساكن» گفته، نه «بيوت»، زيرا مسكن جايى است كه انسان در آن جا با اعتماد و اطمينان كامل مكان مى‌گيرد و حال آن كه بيت جايى است كه كسى در آن جا شبى را به روز مى‌آورد. ممكن است مضطرب و محزون هم باشد.

خداى تعالى از دو باغ در دو طرف آنها حكايت مى‌كند و اين اشارت است به وضع جغرافيايى آن جا. از اين تعبير فهميده مى‌شود كه در آن جا نهرى جارى بوده بلاد را به دو بخش تقسيم مى‌كرده. شايد اين نهر به آن سدّ مى‌پيوسته. تا هنگامى كه سد پر شود باغهاى دو طرف را آبيارى كند.

مردم سبا از بركات زمين استفاده مى‌كرده‌اند و مى‌دانسته‌اند كه هر چه دارند از سوى خداست ولى شكر خداى تعالى به جاى نمى‌آوردند.

«كُلُوا مِنْ رِزْقِ رَبِّكُمْ وَ اشْكُرُوا لَهُ‌- از آنچه پروردگارتان به شما روزى داده بخوريد و شكر او به جاى آوريد.» خداى تعالى خاندان داود را به شكرگزارى دعوت كرد. چون پذيرفتند و به جاى آوردند تمدنشان بر جاى ماند و رشد كرد تا آن گاه كه سليمان به مرگ طبيعى درگذشت. ولى اينان شكر نكردند و نابود شدند.

جامعه هنگامى كه شكرگزارى خدا مسير مستقيم و كلى او باشد يا از بندگان خدا براى نزديكى به خدا سپاس گويد جامعه‌اى فاضل و نيكو خواهد شد و به تعبير قرآن

«بَلْدَةٌ طَيِّبَةٌ- شهرى خوش و پاكيزه».

زيرا با حق در حركت است. گناهان و خطاهاى فرعى و جانبى كه گاه‌گاه از اين فرد يا آن فرد سر مى‌زند،/ ٤٤٧ سبب از بين رفتن جامعه و تمدن نمى‌شود.

خداى تعالى آنها را اصلاح مى‌كند و گناهكاران را مى‌آمرزد.

«وَ رَبٌّ غَفُورٌ- و پروردگارى آمرزنده.» [١٦] اين دعوت الهى بود، آنها را و همه نسلهايى را كه پى در پى بعد از آنها آمده‌اند ولى آنها اين دعوت را رد كردند.