تفسير هدايت - المدرسي، السيد محمد تقي - الصفحة ٣١ - شرح آيات

چيز نسبت به زنده نيز در حكم مرده است.

/ ٣٦ پس معنى چنين است كه خدا موجود زنده را از اشياء مرده بيرون مى‌آورد و مرده را از زنده بيرون مى‌آورد به هنگامى كه اشياء مرده تجزيه مى‌شوند از زنده و نطفه‌اى كه اساس است باقى مى‌ماند.

همانطور كه خدا زمين را به باران زنده مى‌كند، همچنين انسان را در آخرت زنده مى‌نمايد خداى تعالى در جاى ديگر مى‌فرمايد: «خدا رويانيد شما را چون نباتى از زمين رويانيد». [٨] از امام جعفر صادق (ع) روايت شده: «چون خداى تعالى بخواهد كه مردگان را زنده كند چهل روز باران خواهد باريد تا بندها و مفاصل گرد آيند و گوشت برويد». [٩] در اين جا براى اين آيه تفسير ديگرى هم هست: خدا حيات را از اشياء مرده بيرون آورد همان گونه كه انسان را از خاك بيافريد و شى‌ء مرده را از زنده بيرون مى‌آورد همان گونه كه انسان را مى‌ميراند.

ولى به نظر من تعبير قرآنى با اين تعبير سازگارى ندارد. هم چنان كه با معلومات ما از دانش جديد هم سازگار نخواهد بود.

«وَ يُحْيِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِها- و زمين را پس از مردنش زنده مى‌سازد.» زندگى در درون زمينهاى مرده نشئت مى‌يابد در دل ما بجهت و شادمانى مى‌آفريند و ما را به/ ٣٧ جلال و عظمت پروردگار بزرگمان راه مى‌نمايد. همچنين ما را با قدرت واسعه او كه به نيروى آن مردم را از گورهايشان بيرون مى‌آورد، آشنا مى‌سازد.

وَ كَذلِكَ تُخْرَجُونَ‌- شما نيز اين چنين از گورها بيرون شويد.» اين آيه را تأويلى است كه روايتى كه از امام موسى كاظم (ع) نقل شده آن را بيان مى‌كند