می‌گیرد و جامعه اسلامی همواره این علوم را فرائض تلقی کرده است . علیهذا علوم اسلامی بر حسب تعریف سوم شامل بسیاری از علوم طبیعی و ریاضی که‌ مورد احتیاج جامعه اسلامی است نیز می‌شود .
٤ - علومی که در حوزه‌های فرهنگی اسلامی رشد و نما یافته است اعم از آنکه از نظر اسلام ، آن علوم واجب و لازم بوده و یا نه ، و اعم از آنکه آن‌ علوم از نظر اسلام ممنوع بوده است یا نه ، ولی به هر حال در جامعه اسلامی‌ و در میان مسلمانان راه خود را طی کرده است ، مانند نجوم احکامی ( نه‌ نجوم ریاضی ) و بعضی علوم دیگر .
می‌دانیم که علم نجوم تا آنجا که به محاسبات ریاضی مربوط است و مکانیسم آسمان را بیان می‌کند و یک سلسله پیشگوییهای ریاضی از قبیل خسوف‌ و کسوف دارد ، جزء علوم مباح اسلامی است ، و اما آنجا که از حدود محاسبات ریاضی خارج می‌شود و مربوط می‌شود به بیان روابط مرموز میان‌ حوادث آسمانی و جریانات زمینی ، و به یک سلسله غیب گویی‌ها درباره‌ حوادث زمینی منتهی می‌شود ، از نظر اسلام حرام است . ولی در دامن فرهنگ‌ و تمدن اسلامی هر دو نجوم وجود داشته است [١] .
اکنون که تعاریف مختلفی از کلمه " علوم اسلامی " به دست دادیم و معلوم شد که این کلمه در موارد مختلف در معانی

[١] برای آشنائی با علومی که در حوزه فرهنگ اسلامی پیدا شد یا راه‌ یافت و رشد کرد رجوع شود به کتاب " کارنامه اسلام " تألیف آقای دکتر عبدالحسین زرین کوب .