چیزی نمی‌تواند بشود و هر چیزی ناشی از هر چیزی نمی‌تواند باشد . ما در تجربیات عادی خود به این حقیقت جزم داریم که مثلا غذا خوردن علت سیر شدن است و آب نوشیدن علت سیراب شدن و درس خواندن علت باسواد شدن . لهذا اگر بخواهیم به هر یک از معلولات نامبرده دست بیابیم به علت خاص‌ خودش متوسل می‌شویم . هیچگاه برای سیر شدن به آب نوشیدن یا درس خواندن‌ متوسل نمی‌گردیم و برای باسواد شدن غذا خوردن را کافی نمی‌دانیم . فلسفه ثابت می‌کند که در میان تمام جریانات عالم چنین رابطه مسلمی‌ وجود دارد و این مطلب را به این تعبیر بیان می‌کند : " میان هر علت با معلول خودش سنخیت و مناسبت خاصی حکمفرماست که‌ میان یک علت و معلول دیگر نیست " . این اصل مهمترین اصلی است که به فکر ما انتظام می‌بخشد و جهان را در اندیشه ما ، نه به صورت مجموعه‌ای هرج و مرج که در آن هیچ چیزی شرط هیچ‌ چیزی نیست ، بلکه به صورت دستگاهی منظم و مرتب در می‌آورد که هر جزء آن‌ جایگاه مخصوص دارد و هیچ جزئی ممکن نیست در جای جزء دیگر قرار گیرد . مسأله دیگر در باب علت و معلول این است که در فلسفه ارسطو علت چهار قسم است : علت فاعلی ، علت غائی ، علت مادی ، علت صوری . در مصنوعات بشری این چهار علت به خوبی صادق است . مثلا اگر خانه‌ای بسازیم‌ ، بنا و عمله علت فاعلی است و سکونت در آن خانه ، علت غائی است ، و مصالح آن خانه