آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٠٤
فلاسفه ، حدوث را به " مسبوق بودن هستی شیء به نیستی خودش " و قدم را به " مسبوق نبودن هستی شیء به نیستی خودش " تعریف میکنند . پس حادث عبارت است از چیزی که نیستیش بر هستیش تقدم داشته باشد و قدیم عبارت است از موجودی که نیستی مقدم بر هستی برای او فرض نمیشود . بحث حادث و قدیم این است که آیا همه چیز در عالم حادث است و هیچ چیز قدیم نیست ؟ یعنی هر چه را در نظر بگیریم قبلا نبوده و بعد هست شده است ؟ یا همه چیز قدیم است و هیچ چیز حادث نیست ، یعنی همه چیز همیشه بوده است ؟ یا برخی چیزها حادثاند و برخی چیزها قدیم ، یعنی مثلا شکلها ، صورتها ، ظاهرها حادثاند ، اما مادهها ، موضوعها ، ناپیداها قدیماند ؟ و یا این که افراد و اجزاء حادثاند ، اما انواع و کلها قدیماند . یا این که امور طبیعی و مادی حادثاند ولی امور مجرد و مافوق مادی قدیماند ؟ و یا این که فقط خدا یعنی خالق کل و علة العلل قدیم است و هر چه غیر او است حادث است ؟ بالاخره جهان حادث است یا قدیم ؟ متکلمین اسلامی معتقدند که فقط خداوند قدیم است و هر چه غیر از خدا است که به عنوان " جهان " یا " ماسوی " نامیده میشود ، اعم از ماده و صورت ، و اعم از افراد و انواع ، و اعم از اجزاء و کلها ، و اعم از مجرد و مادی همه حادثاند . ولی فلاسفه اسلامی معتقدند که حدوث از مختصات عالم طبیعت است ، عوالم مافوق طبیعت ، مجرد و قدیماند . در عالم طبیعت نیز اصول و کلیات قدیماند ، فروع و جزئیات حادثاند . علیهذا جهان از نظر فروع و جزئیات حادث است اما از نظر اصول و کلیات ، قدیم است .