آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢١
مسأله دیگر در باب علت و معلول این است که سلسله علل ( البته علل به اصطلاح فلاسفه نه علل به اصطلاح علمای طبیعی ، یعنی علل وجود نه علل حرکت ) متناهی است و محال است نامتناهی باشد ، یعنی اگر وجود یک شیء ، صادر از علتی و قائم به علتی باشد و وجود آن علت نیز قائم به علت دیگر ، و وجود آن علت نیز قائم به علت دیگر باشد ممکن است هزارها و میلیونها و یا میلیاردها علت و معلول به این ترتیب هر کدام صادر از دیگری باشد و بالا برود ، ولی در نهایت امر به علتی منتهی میگردد که آن علت قائم بالذات است و قائم به علتی دیگر نیست زیرا تسلسل علل غیر متناهیه محال است . فلاسفه ، براهین زیادی اقامه میکنند بر امتناع تسلسل علل غیر متناهیه ، و این تعبیر را مخفف میکنند و میگویند : تسلسل علل محال است . و غالبا تعبیر را از این هم مخففتر میکنند و میگویند تسلسل محال است و البته مقصود این است که تسلسل علل غیر متناهیه محال است . کلمه تسلسل از ماده " سلسله " است که به معنی زنجیر است . پس تسلسل یعنی زنجیره شدن علل غیر متناهیه . فلاسفه ، نظام و ترتیب علل و معلولات را به حلقات زنجیر که به ترتیب پشت سر یکدیگر قرار گرفتهاند ، تشبیه کردهاند .