آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٢٢٤
پس آنچه بر این رابطه حاکم است وجوب و ضرورت است . ولی اگر بگوییم عدد پنج جفت است ، رابطه ، رابطه امتناعی است . یعنی عدد پنج از جفت بودن امتناع دارد و عقل ما هم که این معنی را درک میکند از قبول آن ابا دارد . پس رابطه حاکم میان عدد پنج و جفت بودن امتناع و استحاله است . اما اگر بگوییم امروز هوا آفتابی است ، رابطه ، یک رابطه امکانی است ، یعنی طبیعت روز نه اقتضا دارد که حتما آفتابی باشد و نه اقتضا دارد که حتما ابری باشد . بر حسب طبیعت روز هر دو طرف ممکن است . در اینجا رابطه میان روز و آفتابی بودن رابطه امکانی است . پس رابطه میان هر موضوعی با هر محمولی که در نظر بگیریم ، در حاق واقع از یکی از این سه کیفیت که احیانا آنها را به ملاحظه خاصی " ماده " نیز مینامند خالی نیست . آنچه ما اینجا گفتیم سخن منطقیین بود . فلاسفه که بحثشان درباره وجود است ، میگویند هر " معنی " و " مفهوم " را که در نظر بگیریم و موضوع قرار دهیم و " وجود " را به عنوان محمول به آن نسبت دهیم از یکی از سه قسم خارج نیست : یا رابطه وجود با آن مفهوم و معنی ، وجوبی است یعنی ضرورتا و وجوبا آن چیز وجود دارد ، ما آنرا واجب الوجود مینامیم . بحث خدا در فلسفه تحت عنوان بحث اثبات واجب الوجود ذکر میشود . براهین فلسفی حکم میکند که موجودی که نیستی بر او محال است و هستی برای او ضروری است وجود دارد .