است . اگر بگوییم : " عدد یا جفت است یا طاق " قضیه شرطیه منفصله موجبه‌ است ، و اگر بگوییم : " نه چنین است که عدد یا جفت است یا عددی دیگر " قضیه شرطیه منفصله سالبه است .

قضیه محصوره و غیر محصوره

قضایای حملیه به حسب موضوع نیز تقسیم می‌پذیرند . زیرا موضوع قضیه‌ حملیه یا جزئی حقیقی است ، یعنی یک فرد و یک شخص است و یا یک معنی‌ کلی است . اگر موضوع قضیه یک شخص باشد آن قضیه را " قضیه شخصیه " می‌خوانند مانند : " زید ایستاده است " ، " من به مکه رفتم " . " قضایای‌ شخصیه " در محاورات زیاد به کار می‌روند ولی در علوم به کار نمی‌روند ، یعنی مسائل علوم از نوع قضایای کلیه است . و اگر موضوع قضیه یک معنی کلی باشد ، این نیز به نوبه خود بر دو قسم‌ است : یا این است که آن کلی خودش از آن جهت که یک کلی است و در ذهن‌ است موضوع قرار داده شده است ، و یا این است که آینه قرار داده شده‌ برای افراد . به عبارت دیگر : کلی در ذهن دو گونه است : گاهی " ما فیه ینظر " است یعنی خودش منظور ذهن است ، و گاهی " ما به ینظر " یعنی خودش‌ منظور ذهن نیست ، افرادش منظور ذهن می‌باشند و مفهوم کلی وسیله‌ای است‌ برای بیان حکم افراد کلی . از لحاظ اول ، مانند آینه‌ای است که خود آینه‌ را می‌بینیم و تماشا