ریاضیات و طبیعیات و سیاسیات و اخلاقیات و منزلیات بوده باشد . و به‌ این اعتبار بود که می‌گفتند : ( هر کس فیلسوف باشد جهانی می‌شود علمی ، مشابه جهان عینی ) . مسلمین آنگاه که می‌خواستند تقسیم ارسطوئی را درباره علوم بیان کنند کلمه فلسفه یا کلمه حکمت را بکار می‌بردند . می‌گفتند فلسفه ( یعنی علم‌ عقلی ) بر دو قسم است : نظری و عملی . فلسفه نظری آن است که درباره اشیاء آنچنان که هستند بحث می‌کند ، و فلسفه عملی آن است که درباره افعال انسان آنچنانکه باید و شایسته است‌ باشد بحث می‌کند . فلسفه نظری بر سه قسم است : الهیات یا فلسفه علیا . ریاضیات یا فلسفه وسطا . طبیعیات یا فلسفه‌ سفلا . فلسفه علیا یا الهیات به نوبه خود مشتمل بر دو فن است : امور عامه ، و دیگر الهیات بالمعنی الاخص . ریاضیات چهار بخش است و هر کدام علم علیحده است : حساب ، هندسه ، هیئت ، موسیقی . طبیعیات نیز به نوبه خود بخشها و اقسام زیادی دارد . فلسفه عملی نیز به نوبه خود تقسیم می‌شود به علم اخلاق ، علم تدبیر منزل ، علم سیاست مدن. علیهذا پس فیلسوف کامل یعنی جامع همه علوم نامبرده .

فلسفه حقیقی یا علم اعلی

از نظر این فلاسفه ، در میان بخشهای متعدد فلسفه ، یک بخش نسبت به‌ سایر بخشها امتیاز خاص دارد و گوئی یک