شدن و مظنون شدن یک مطلب ، موقوف به این است که ذهن ما قبلا اصل‌ امتناع تناقض را پذیرفته باشد . اگر این اصل را نپذیرفته باشد ، هیچگاه‌ ذهن ما از حالت شک خارج نمی‌شود . یعنی در آن وقت هیچ مانعی نخواهد بود که آهن در اثر حرارت انبساط یابد و در همان حال آهن در اثر حرارت‌ انبساط نیابد ، زیرا جمع میان این دو علی الفرض محال نیست ، پس دو طرف قضیه برای ذهن ما علی السویه است ، پس یقین به هیچ وجه برای ذهن‌ ما حاصل نمی‌شود زیرا یقین آنوقت پیدا می‌شود که ذهن به یک طرف تمایل‌ قاطع داشته باشد و طرف دیگر را به کلی نفی کند . حقیقت این است که اصل " امتناع جمع نقیضین و رفع نقیضین " چیزی‌ نیست که قابل مناقشه باشد . انسان وقتی که در سخن منکرین تأمل می‌کند ، می‌بیند آنان چیز دیگری را به این نام خوانده‌اند و آن را انکار کرده‌اند .

عکس

یکی دیگر از احکام قضایا عکس است . هر قضیه‌ای از قضایا اگر صادق باشد ، دو عکس هم از آن صادق است : یکی عکس مستوی و دیگر عکس نقیض . عکس مستوی این است که موضوع را به جای محمول ، و محمول را به جای‌ موضوع قرار دهیم . مثلا آنجا که می‌گوییم : " انسان حیوان است " عکس‌ کرده و بگوییم : " حیوان انسان است " . ولی عکس نقیض طور دیگر است‌ و آن به دو نحو است : یکی این که هم موضوع و هم محمول را تبدیل به‌ نقیضشان کنیم و آنگاه جایشان