خود را از آنجا آغاز می‌کنند متفاوت است . متکلمین خصوصا معتزله مهمترین‌ اصل متعارفی که به کار می‌برند " حسن و قبح " است ، با این تفاوت که‌ معتزله حسن و قبح را عقلی می‌دانند و اشاعره ، شرعی . معتزله یک سلسله‌ اصول و قواعد بر این اصل مترتب کرده‌اند از قبیل " قاعده لطف " و " وجوب اصلح بر باری تعالی " و بسیار مطالب دیگر . ولی فلاسفه اصل حسن و قبح را یک اصل اعتباری و بشری می‌دانند و اشاعره ، شرعی . معتزله یک سلسله اصول و قواعد بر این اصل مترتب کرده اند از قبیل " قاعده لطف " و " وجوب اصلح بر باری تعالی " و بسیار مطالب‌ دیگر . ولی فلاسفه اصل حسن و قبح را یک اصل اعتباری و بشری می‌دانند ، از قبیل‌ مقبولات و معقولات عملی که در منطق مطرح است و فقط در " جدل " قابل‌ استفاده است نه در " برهان " . از اینرو فلاسفه کلام را " حکمت جدلی‌ " می‌خوانند نه " حکمت برهانی " . یکی دیگر این که متکلم ، بر خلاف فیلسوف ، خود را " متعهد " می‌داند ، متعهد به دفاع از حریم اسلام . بحث فیلسوفانه یک بحث آزاد است یعنی‌ فیلسوف هدفش قبلا تعیین نشده که از چه عقیده‌ای دفاع کند ولی هدف متکلم‌ قبلا تعیین شده است . روش کلامی به نوبه خود به سه روش منشعب می‌شود : الف - روش کلامی معتزلی . ب - روش کلامی اشعری . ج - روش کلامی شیعی . شرح کامل هر یک از این روشها در این درس میسر نیست و نیازمند بحث‌ جداگانه‌ای است . معتزله زیادند ، ابوالهذیل علاف ، نظام ، جاحظ ، ابوعبیده معمربن مثنی که در قرنهای دوم و سوم هجری می‌زیسته‌اند و قاضی‌