عقلی ندارد . این روش پای استدلالیان را چوبین می‌داند . به حسب این روش‌ ، هدف تنها کشف حقیقت نیست ، بلکه رسیدن به حقیقت است . روش عرفانی پیروان زیادی دارد و عرفای نامداری در جهان اسلام ظهور کرده‌اند . از آن جمله بایزید بسطامی ، حلاج ، شبلی ، جنید بغددای ذوالنون‌ مصری ، ابو سعید ابوالخیر ، خواجه عبدالله انصاری ، ابوطالب مکی ، ابو نصر سراج ، ابوالقاسم قشیری ، محیی الدین عربی اندلسی ، ابن فارض مصری ، مولوی رومی را باید نام برد . مظهر و نماینده کامل عرفان اسلامی که عرفان‌ را به صورت یک علم مضبوط درآورد و پس از او هر کس آمده تحت تأثیر شدید او بوده است ، محیی الدین عربی است . روش سلوکی عرفان با روش فلسفی اشراقی یک وجه اشتراک دارد و دو وجه‌ اختلاف . وجه اشتراک آن دو ، تکیه بر اصلاح و تهذیب و تصفیه نفس است . اما دو وجه اختلاف ، یکی این است که عارف استدلال را به کلی طرد می‌کند ولی فیلسوف اشراقی آنرا حفظ می‌نماید و فکر و تصفیه را به کمک یکدیگر می‌گیرد . دیگر این که هدف فیلسوف اشراقی مانند هر فیلسوف دیگر کشف‌ حقیقت است اما هدف عارف وصول به حقیقت است .

متکلمین مانند فلاسفه مشاء تکیه‌شان بر استدلالات‌ عقلی است ولی با دو تفاوت : یکی این که اصول و مبادی عقل که متکلمین بحثهای خود را از آنجا آغاز می‌کنند با اصول و مبادی عقلی که فلاسفه بحث