آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٣٨
اشاره میکنیم . مغالطه به طور کلی بر دو قسم است : یا لفظی است و یا معنوی . مغالطه لفظی آن است که منشأ مغالطه ، لفظ باشد . مانند این که لفظ مشترکی را که دارای دو معنی مختلف است " حد وسط " قیاس قرار دهند ، در صغرای قیاس یک معنی را در نظر بگیرند و در کبرای قیاس معنی دیگر را ، و قهرا آنچه مکرر شده فقط لفظ است نه معنی ، و نتیجهای که گرفته میشود قهرا غلط است . مثلا میدانیم که لفظ " شیر " در فارسی مشترک است میان مایع سفید و آشامیدنی که از پستان حیوانات دوشیده میشود ، و میان حیوان درنده معروف جنگلی . حال اگر کسی بگوید : مایعی که در پستان حیوانها وجود دارد شیر است . و شیر درنده و خونخوار است . پس مایعی که در پستانها موجود است درنده و خونخوار است ، " مغالطه " است . یا این که از باب مجاز و استعاره به یک انسان قوی گفته میشود فلانی فیل است . حال اگر کسی قیاسی به این صورت تشکیل دهد : زید فیل است . هر فیلی عاج دارد . پس زید عاج دارد . این هم مغالطه است . مغالطه معنوی آن است که به لفظ مربوط نیست ، بلکه به