صورت یک " معما " می‌آورند از نظر منطقی تجزیه و تحلیل می‌کنیم تا معلوم گردد چگونه گاهی ذهن از طریق پله قرار دادن معلومات خود به مجهولی‌ دست می‌یابد . فرض کنید پنج کلاه وجود دارد که سه تای آن سفید است و دو تا قرمز . سه‌ نفر به ترتیب روی پله‌های نردبانی نشسته‌اند و طبعا آن که بر پله سوم است‌ دو نفر دیگر را می‌بیند ، و آن که در پله دوم است تنها نفر پله اول را می‌بیند ، و نفر سوم هیچکدام از آن دو را نمی‌بیند ، و نفر اول و دوم مجاز نیستند که پشت سر خود نگاه کنند . در حالی که چشمهای آنها را می‌بندند ، بر سر هر یک از آنها یکی از آن کلاهها را می‌گذارند و دو کلاه دیگر را مخفی‌ می‌کنند و آنگاه چشم آنها را باز می‌کنند و از هر یک از آنها می‌پرسند که‌ کلاهی که بر سر تو است چه رنگ است ؟ نفر سوم که بر پله سوم است پس از نگاهی که به کلاههای دو نفر دیگر می‌کند فکر