بیان مطلب این است : هنگامی که در شکل اول مثلا می‌گوییم : هر انسان حیوان است ( صغرا ) . هر حیوان جسم است ( کبرا ) . پس انسان جسم است ( نتیجه ) . قضیه " هر انسان جسم است " به حکم این که مولود و نتیجه دو قضیه‌ دیگر است ، زمانی معلوم ما خواهد شد که قبلا به هر دو مقدمه ، از آن جمله‌ کبرا ، علم پیدا کرده باشیم . به عبارت دیگر : علم به نتیجه موقوف است‌ بر علم به کبرا . از طرف دیگر ، قضیه کبرا به حکم این که یک قضیه کلیه‌ است ، آنگاه معلوم ما خواهد شد که قبلا هر یک از جزئیات آن معلوم شده‌ باشد . پس قضیه " هر حیوان جسم است " آنگاه برای ما معلوم و محقق‌ خواهد شد که قبلا انواع حیوانات و از آن جمله انسان را شناخته و علم پیدا کرده باشیم که جسم است . پس علم به کبرا ( هر حیوان جسم است ) موقوف‌ است بر علم به نتیجه . پس علم به نتیجه موقوف است بر علم به کبرا و علم به کبرا موقوف‌ است بر علم به نتیجه ، و این خو دور صریح است . این ایراد همان است که‌ بنا به نقل " نامه دانشوران " ابوسعید ابوالخیر بر ابوعلی سینا هنگام‌ ملاقاتشان در نیشابور ایراد کرد و بوعلی بدان پاسخ گفت . نظر به این که‌ پاسخ بوعلی مختصر و خلاصه است و ممکن است برای افرادی مفهوم نباشد ما با توضیح بیشتری و با اضافاتی پاسخ می‌دهیم سپس عین پاسخ بوعلی را ذکر می‌کنیم . پاسخ ما این است :