آشنایی با علوم اسلامی 1 - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤
و یا این است که هر کدام از آنها بر بعضی از افراد دیگری صدق میکند و در بعضی از قلمروهای خود با یکدیگر اشتراک دارند و اما هر کدام بر افرادی صدق میکند که دیگری صدق نمیکند یعنی هر کدام قلمرو جداگانه نیز دارند . در این صورت نسبت میان آن دو کلی " عموم و خصوص من وجه " است و آن دو کلی را " عام و خاص من وجه " میخوانند . اول : مثل انسان و درخت ، که هیچ انسان درخت نیست و هیچ درخت انسان نیست ، نه انسان شامل ( افراد ) درخت میشود و نه درخت شامل افراد انسان میشود ، نه انسان چیزی از قلمرو درخت را در بر میگیرد و نه درخت چیزی از قلمرو انسان را . دوم : مثل انسان و تعجب کننده که هر انسانی تعجب کننده است و هر تعجب کننده انسان است ، قلمرو انسان همان قلمرو تعجب کننده است و قلمرو تعجب کننده همان قلمرو انسان است . سوم : مانند انسان و حیوان ، که هر انسانی حیوان است اما هر حیوانی انسان نیست ( مانند اسب که حیوان است ولی انسان نیست ) بلکه بعضی حیوانها انساناند مثل افراد انسان که هم انساناند و هم حیوان . چهارم : مانند انسان و سفید ، که بعضی انسانها سفیدند و بعضی سفیدها انساناند ( انسانهای سفید پوست ) اما بعضی انسانها سفید نیستند ( انسانهای سیاه و زرد ) و بعضی سفیدها انسان نیستند ( مانند برف که سفید هست ولی انسان نیست ) . در حقیقت دو کلی متباین مانند دو دایرهای هستند که از