آن این است که چند صورت را با یکدیگر پیوند می‌دهد ، مثل این که اسبی با چهره انسان تصویر می‌کند . سرو کار فیلسوف با تجزیه و تحلیل و ترکیب‌ معانی است . سرو کار شاعر یا نقاش با تجزیه و ترکیب صورتها است . ٤ - تجرید و تعمیم . عمل دیگر ذهن این است که صورتهای ذهنی جزئی را که‌ به وسیله حواس دریافت کرده است ، تجرید می‌کند ، یعنی چند چیز را که در خارج همیشه باهم‌اند و ذهن هم آنها را با یکدیگر دریافت کرده ، از یکدیگر تفکیک می‌کند . مثلا عدد را همواره در یک معدود و همراه یک شی‌ء مادی‌ دریافت می‌کند ، ولی بعد آن را تجرید و تفکیک می‌کند به طوریکه اعداد را مجزا از معدود تصور می‌نماید . از عمل تجرید بالاتر عمل تعمیم است . تعمیم ، یعنی این که ذهن صورتهای دریافت شده جزئی را در داخل خود به‌ صورت مفاهیم کلی در می‌آورد . مثلا از راه حواس ، افرادی از قبیل زید و عمرو و احمد و حسن و محمود را می‌بیند ولی بعدا ذهن از همه اینها یک‌ مفهوم کلی و عام می‌سازد به نام " انسان " . بدیهی است که ذهن هیچ گاه انسان کلی را به وسیله یکی از حواس ادراک‌ نمی‌کند ، بلکه پس از ادراک انسانهای جزئی یعنی حسن و محمود و احمد ، یک صورت عام و کلی از همه آنها به دست می‌دهد . ذهن در عمل تجزیه و ترکیب ، و همچنین در عمل تجرید و تعمیم ، روی‌ فرآورده‌های حواس دخل و تصرف می‌کند ، گاهی به صورت تجزیه و ترکیب و گاهی به صورت تجرید و تعمیم .