مقدمتین است و نه چیز دیگر .
جواب این است که ممکن است مقدمتین صد در صد درست باشد اما نتیجه به‌ واسطه غلط بودن شکل و نادرست بودن اقتران غلط باشد . منطق جلو اینگونه‌ خطاها را می‌گیرد . این ایراد نیز مانند ایراد پیش از این ، از عدم توجه‌ به نقش صورت و شکل و ساختمان فکر در درست و نادرست بودن نتیجه پیدا شده است . ایراد سوم و چهارم همانها است که از کلمات دکارت فرانسوی‌ استفاده می‌شود [١] .
٥ - حداکثر هنر منطق این است که جلو خطای ذهن را در صورت قیاس بگیرد . اما منطق ، ضابطه و قاعده‌ای برای جلوگیری از خطا در ماده قیاس ندارد .
پس منطق ، فرضا بتواند از نظر صورت قیاس به ما اطمینان بدهد ، پس راه‌ خطا باز است و منطق ، بی‌فایده . درست مثل این است که در فصل زمستان‌ خانه‌ای دو در داشته باشیم و ما فقط یک در را ببندیم . بدیهی است که با باز بودن در دیگر سرما همچنان خواهد آمد و بستن یک در به کلی بی‌فایده‌ است .
این ایراد همان است که سیرافی نحوی متکلم به متی بن یونس گرفت و امین استرآبادی در " فوائد المدنیه " آن را به خوبی تشریح کرده است .
جواب این است که جلوگیری از خطای در صورت قیاس ، خود یک فایده‌ نسبی است . جلوگیری از خطای در ماده قیاس

[١] رجوع شود به " سیر حکمت در اروپا " جلد اول ص ١٣٨ و ١٦٣.