به نشو و نمو و تحول و تکامل این علوم آشنا خواهید شد . اکنون می‌گوییم که علوم " فریضه " که بر مسلمانان تحصیل و تحقیق در آنها واجب است منحصر به علوم فوق نیست بلکه هر علمی که برآوردن‌ نیازهای لازم جامعه اسلامی موقوف به دانستن آن علم و تخصص و اجتهاد در آن‌ علم باشد بر مسلمین تحصیل آن علم از باب به اصطلاح " مقدمه تهیوئی " واجب و لازم است . توضیح این که اسلام دینی جامع و همه جانبه است ، دینی است که تنها به‌ یک سلسله پندها و اندرزهای اخلاقی و فردی و شخصی اکتفا نکرده است ، دینی‌ است جامعه ساز . آنچه که یک جامعه بدان نیازمند است ، اسلام آن را به‌ عنوان یک واجب کفائی فرض کرده است . مثلا جامعه نیازمند به پزشک است‌ ، از اینرو عمل پزشکی واجب کفائی است ، یعنی واجب است به قدر کفایت‌ پزشک وجود داشته باشد ، و اگر به قدر کفایت پزشک وجود نداشته باشد ، بر همه افراد واجب است که وسیله‌ای فراهم سازند که افرادی پزشک شوند و این مهم انجام گیرد . و چون پزشکی موقوف است به تحصیل علم پزشکی ، قهرا ( تحصیل ) علم‌ پزشکی از واجبات کفائی است . همچنین فن معلمی ، فن سیاست ، فن تجارت‌ ، انواع فنون و صنایع . و در مواردی که حفظ جامعه اسلامی و کیان آن موقوف‌ به این است که علوم و صنایع را در عالیترین حد ممکن تحصیل کنند ، آن‌ علوم در همان سطح واجب می‌گردد . این است که همه علومی که برای جامعه‌ اسلامی لازم و ضروری است جزء علوم مفروضه اسلامی قرار