و با شنيدن دلاورى‌ها و فداكارى‌ها و حماسه‌آفرينى‌هاى شهداى كربلا ارتباط روحى خود را با اين ذوات مقدّس امكان‌پذير مى‌ساختند، و عامل دوم استمرار اين برداشت فكرى، تمايل بشر به اسطوره سازى است.
شهيد مرتضى مطهّرى نه تنها با قلم، بلكه با استفاده از منبر وعظ و تريبون‌هاى خطابه، قرائت ارزشى از فرهنگ عاشورا را فرياد مى‌زدند و از تحريف‌هايى كه به تدريج توسّط مقتل نگاران و مورّخان ناآگاه در اين متن ماندگار حضور پيدا كرده است، سخن مى‌گفتند:
«اوّلين كتابى كه در مرثيه به فارسى نوشته شده همين كتاب روضة الشّهداء است كه در پانصد سال پيش نوشته شده، چون وفات كاشفى اوايل قرن دهم بوده است ... قبل از اين كتاب، مردم به منابع اصلى مراجعه مى‌كردند. شيخ مفيد- رضوان اللّه تعالى- ارشاد را نوشته و چه قدر متقن نوشته است. ما اگر به ارشاد شيخ مفيد خودمان مراجعه كنيم، احتياج به منبع ديگرى نداريم ... من نمى‌دانم اين بى انصاف چه كرده است! من وقتى اين كتاب را خواندم، ديدم حتّى اسمها جعلى است، يعنى در ميان اصحاب امام حسين اسمهايى را مى‌آورد كه اصلًا چنين آدم‌هايى وجود نداشته‌اند؛ در ميان دشمنان اسم‌هايى مى‌برد كه همه جعلى است؛ داستان‌ها را به شكل افسانه در آورده است. چون اين كتاب اوّلين كتابى بود كه به زبان فارسى نوشته شد ... همين كتاب را مى‌گرفتند و در مجالس از رو مى‌خواندند. اين است كه امروز مجلس عزادارى امام حسين را ما «روضه‌خوانى» مى‌گوييم ... روضه‌خوانى يعنى: خواندن كتاب روضة الشّهداء، همان كتاب دروغ. از وقتى كه اين كتاب در دست و بال‌ها افتاد، ديگر كسى تاريخ واقعى امام حسين را مطالعه نكرد و شد افسانه سازى روضة الشّهداء خواندن! ما شديم روضه‌خوان، يعنى روضة الشهداء خوان، يعنى افسانه‌ها را نقل كردن و به تاريخ امام حسين توجّه نكردن! «١»
٣- ٣. برگزيده‌هايى از روضة الشّهداء
خوارزمى در مقتل خود «نور الائمّه» آورده كه چون روز تاسوعا بگذشت و شب عاشورا درآمد، سلطان سيّارگان در تعزيت‌خانه غروب مقام گرفت و شب مُشكفام، پلاس سياه و پيراهن كبود