مغلوب مى‌ربايد نه مغلوب از غالب؛ و اين بدان جهت است كه از لحاظ روحى، اينها غالب بودند و آنها را شكست و تحت تأثير قرار داده بودند. «١»
اين متفكّر بزرگ اسلامى، دو سؤال اساسى را درباره علّت شهادت امام حسين و علّت ترغيب ائمّه معصومين (ص) به اقامه عزاى حسينى مطرح مى‌كند و پاسخى كه به اين دو سؤال مى‌دهد، بسيار راهگشا و آموزنده است:
با دو سؤال مواجه خواهيم شد و خوب است كه جواب اينها را قبلًا بدانيم كه هم خودِ ما روشن باشيم و هم از عهده جواب برآييم: يكى اين كه چرا امام حسين شهيد شد؟ ديگر اين كه چرا ائمّه دين دستور دادند كه عزاى امام حسين هميشه اقامه شود و در نتيجه ما وقتها و عمرها و پولها و نيروها و انرژى‌ها (ى‌مان را) هر سال در دو ماه محرّم و صفر و بلكه در غير اين دو ماه صرف كنيم؟ راجع به قسمت اوّل بايد بگوييم در اين زمينه، خيلى حرفها گفته شده. دشمنان گفته‌اند: امام، قصد حكومت داشت و كشته شد، هدف شخصى داشت و نرسيد. دوستان نادان گفته‌اند: كشته شد كه گناهان امّت بخشيده شود، جنبه آسمانى و خيالى به قضيه دادند. آن را گفتند كه نصارى درباره مسيح گفته بودند. حقيقت همان است كه خود امام حسين فرمود در مواردى از قبيل: «ما خرجت اشراً ولا بَطِرَاً ...»، «الَا تَرَوْنَ انَّ الْحَقَّ لَا يُعْمَلُ بِه وَانَّ الْبَاطِلَ لَا يُتَناهى عَنْهُ، لِيَرغَبِ المُؤْمِنُ فِى لِقاءِ اللّهِ مُحِقَاً ...»، «ايُّهَا النّاسُ مَنْ رَأى‌ سُلْطَانَاً جائِراً ...»، در قسمت دوم هم بايد گفت: تكاليف شرعى بدون حكمت نيست. منظور اين نبوده كه همدردى و تسليتى باشد براى خاندان پيغمبر، به قول روضه‌خوان‌ها زهرا را خوشحال بكنيم. خيال مى‌كنيم هر اندازه ما گريه كنيم تسلّى خاطر بيشترى براى حضرت رسول و حضرت زهرا هست. چقدر در اين صورت ما حضرت رسول و حضرت زهرا و حضرت امير را- كه هميشه آرزوى شهادت مى‌كردند و فخر خود مى‌دانستند- كوچك كرده‌ايم! و خيال مى‌كنيم هنوز هم بعد از هزار و سيصد و بيست سال در حال جزع و فزع مى‌باشند! بلكه مقصود اين است كه داستان كربلا به صورت يك مكتب تعليمى و تربيتى هميشه زنده بماند. در حقيقت جواب سؤال اوّل اگر درست داده شود، جواب سؤال دوم هم معلوم مى‌گردد ... معلوم مى‌شود فلسفه‌