گرديده است. او نيز به سال ٥٩٦ ه ق در تايباد خراسان «الفتوح» ابن اعثم كوفى را به فارسى برگردانده است. «١»
١- ٢. بررسى شيوه نگارشى ترجمه فارسى الفتوح‌
بر اساس طبقه‌بندى مرحوم ملك الشّعراى بهار از نثر درى، شيوه نگارشى محمّد بن احمد مستوفى هروى، مترجِم الفتوح از نظر زمانى و سبك با مشخّصات نثر دوره سلجوقى روم و خوارزمشاهيان (٥٥٠- ٦٠٠ ه ق) همخوانى ندارد.
نثر اين دوره كه نثرى است فنّى، حضور آرايه‌هايى همانند: موازنه و سجع را برمى‌تابد و انواع صنايع لفظى و معنوى و تكلّفات ديگر ادبى را دارا است.
اواخر سده ششم- كه ترجمه حاضر حاصل اين دوران است (٥٩٦ ه ق)- از درخشان‌ترين اعصار فرهنگ و تمدّن اسلامى است. سده‌اى كه مترجم (: محمّد بن احمد مستوفى هروى) در آن مى‌زيسته دوره‌اى بوده است كه در ممالك اسلامى مشرق به ويژه در خراسان و ماوراء النّهر، بازار علم و ادبيات رونق و رواج فوق العاده‌اى داشته و در بلاد مختلف اين ممالك از جمله: مرو، بلخ، نيشابور، هرات، و سمرقند مشعل فروزان علم و ادب و هنر در تابش بوده است .... از ويژگى‌هاى نثر اين دوره، آراسته بودن آن است به صنعت سجع. قديم‌ترين نمونه اين شيوه در منقولات شيخ ابوسعيد ابو الخير ديده مى‌شود .... دنباله اين روش تا پايان سده ششم و بعد از آن كشيده مى‌شود. دوره تكامل يافته نثر موزون، مسجّع در نيمه دوم سده ششم را مى‌توان در «التَّوسُّل الى التَّرسُّل» بهاء الدّين محمّد بغدادى (متوفّاى ٥٨٨ ه ق)، «روضة العقول» محمّد بن غازى ملطيوى (سال تأليف: ٥٩٨ ه ق)، «حدائق الانوار فى حقايق الاسرار» امام فخر رازى (سال تأليف: بعد از ٥٩١ ه ق) و «راحة الصّدور» (سال تأليف: ٥٩٩ ه ق) به خوبى مشاهده كرد و همزمان با تأليف اين كتابها است كه شالوده ترجمه حاضر (: ترجمه محمّد بن احمد مستوفى هروى از الفتوح ابن اعثم كوفى) ساخته و پرداخته مى‌شود. «٢»
غير از كتاب‌هايى كه نام برده شد، كتاب‌هاى گرانسنگ ديگرى نيز در فنون ادبى و صنايع‌