٦. كشف المحجوب لارباب القلوب‌
كشف المحجوب تأليف ابو الحسن على غزنوى هجويرى از عارفان بنام سده پنجم است كه بعدها عطّار نيشابورى در تذكرة الاولياء و جامى در نفحات الأنس از مطالب آن بهره گرفته‌اند. اين اثر ارزشمند از متون ماندگار كهن پارسى در مسائل عرفانى است و از ديرباز مورد عنايت اهل ذوق و تحقيق قرار داشته است به طورى كه در كشورهاى مختلف بارها به چاپ رسيده و به چند زبان خارجى ترجمه شده است. «١»
در اين متن منثور كهن پارسى، همان مطلبى را كه از رساله قشيريّه عبد الكريم بن هوازن قشيرى نقل كرديم به صورت كامل‌ترى آمده است:
از امير المؤمنين حسين بن على (رض) و كرّم وجهه پرسيدند از قول بوذر غفارى (رض) كى گفت: الفَقْرُ الىَّ احَبُّ مِنَ الغِنى‌ وَ السُّقْم احَبُّ مِنَ الصِّحَّة. فقال: رَحِمَ اللّه اباذر، امّا انَا اقول مَن اشرفَ على‌ حُسنِ اختيار اللّه لَم يتَمَنَّ الّا مَا اختار اللّهُ لَهُ: درويشى به نزديك من از توانگرى، و بيمارى دوستر از تندرستى. حسين (رض) گفت: رحمت خداى بر بوذر باد! امّا هر كرا بر اختيار خداى اشراف افتد، هيچ تمنّى نكند به جز آنكه حق تعالى وى را اختيار كرده باشد. «٢»
٧. بيان الاديان‌
بيان الاديان از آثار ابو المعالى محمّد حسين علوى است كه در سال ٤٨٥ ه ق به زبان فارسى تأليف شده و ظاهراً قديم‌ترين اثرى است كه در موضوع ملل و نحل و آراء و ديانات به زبان فارسى نوشته شده است، و امروزه فقط يك نسخه ناقص از آن در كتابخانه ملّى پاريس موجود است.
در اين متن كهن منثور پارسى، حادثه شگرف غدير، بازتاب نسبتاً در خورى پيدا كرده و از امام حسن و امام حسين (ع) نيز به مناسبت ياد شده است كه ما براى پرهيز از دامنه‌دار شدن رشته سخن، متن عربى آن را حذف كرده‌ايم:
... اين خبر از رسول- صلى اللَّه عليه و سلم- به چند طريق آمده است وليكن برين گونه مرا سماع‌