اين واقعيّت حسّاس توجّه نمى‌كنند كه مشكل اصلى نهضت حسين (ع) سلطه اموى و بدتر از آن تربيت اموى بود كه با رهبرى دقيق حكومت بيست ساله معاويه، جهان اسلام را از مسير درست دور و به مسير خود نزديك كرده بود و با نبوغ شيطانى‌اش، هم نظام زندگى توده‌ها را و هم نظام فكرى آنها را مسخّر نموده بود و بسيارى از آنها را مشابه و موافق با يزيد ساخته بود ....
نشانه روشن اين واقعيّت اين است كه: حسين (ع) و همراهانش با مباشرت متنفّذان كوفه- كه رشوه‌هاى كلان گرفتند و حتّى با شركت بسيارى از دعوت‌كنندگان كوفه كه رشوه‌هاى كلان نگرفتند- به قتل رسيدند؛ نشانه ديگر اين است كه پس از يزيد كه هلاك شد و پسر او معاويه نيز به خاطر جنايت‌هاى او استعفا كرد، باز خطّ مشى حكومت اموى تا مدّتى ادامه يافت .... «١»
مؤلّف مهم‌ترين عوامل پيروزى قيام حسين بن على (ع) را در دو عامل جستجو مى‌كند:
اهمّ عوامل پيروزى قيام امام حسين (ع) دو چيز بود: عامل اوّل اين بود كه قيام حسين (ع) حق بود، حقّى كه براى افكار عمومى به ويژه در مقايسه با يزيد ننگين و حكومت آشكارا ضدّ اسلام او روشن بود .... عامل دوّمى كه در پيروزى قيام حسين (ع) بسيار مؤثّر بود، روش آشكارا ضدّ اسلامى و تنفّرانگيز حكومت يزيد بود .... «٢»
مؤلّف، ايران را به عنوان كانون اصلى نهضت‌هاى ضدّ اموى معرّفى مى‌كند:
... اين موضوع شايان توجّه است كه كانون اصلى بيشتر نهضت‌هاى ضدّ اموى به خصوص در مرحله بارورى‌اش، منطقه خراسان در شرق ايران بود. از آن جا بود كه پيروان خاندان پيغمبر (ص) يعنى شيعه، حركت قاطع و روزافزون خود را آغاز كردند و جوامع اسلامى را بر ضدّ حكومت اموى‌ها مجهّز ساختند و در مسير پيروزى نهايى پيش بردند، و اين يكى از افتخارات ايرانيان است كه توانستند پرچم انقلاب اسلامى را على رغم خفقان شديد حكومت اموى‌ها در همه جا به اهتزاز درآورند و با بسيج به موقع و مؤثّر توده‌هاى مسلمان بر ضدّ اموى‌ها، سيطره آنان را و آثار شوم هزار ماهه آنان را ريشه‌كن نمايند. «٣»
مؤلّف، خطر اصلى حكومت اموى را ضمن بررسى اقوالى كه در اين زمينه هست، نشان مى‌دهد: