٢- ١٨. بررسى محتوايى لهوف‌
مقتل عربى لهوف بيشتر بر احاديث و روايات مأثوره از حضرات معصومين (ص) استوار است و قرائت سيّد بن طاووس از فرهنگ عاشورا، قرائتى روايى- تاريخى است كه صبغه روايى آن غالب است.
اتان كلبرگ در مورد لهوف گفته است:
لهوف، عبارت از نقل اصل حوادث مربوط به واقعه كربلا و رويدادهاى پس از آن است و اكثر داستان را از راوى غير معروف آورده تا در عاشورا خوانده شود. «١»
١٩. كلّياتى درباره مقتل الشّمس‌
مقتل الشّمس، تأليف آقاى محّمد جواد صاحبى با دو مقدمه از آيت اللّه محمّد هادى معرفت و دكتر صادق آيينه‌وند و پيشگفتارى از مؤلّف، توسط انتشارات هجرت به چاپ رسيده و چاپ سوم آن در بهار ١٣٧٥ در پنج هزار نسخه منتشر شده است. اين اثر، حاوى مطالب نسبتاً جامعى در مورد حادثه شگرف عاشورا است و روند شكل‌گيرى قيام حسينى را نشان مى‌دهد.
مؤلّف ضمن ارج نهادن بر كوشش‌هاى تنى چند از عالمان متفكّر و متعهّد در آفرينش آثارى درباره اين قيام الهى، انگيزه خود را از تأليف اين كتاب بدين گونه توضيح مى‌دهد:
... نگارنده نيز از آثار همه اين بزرگواران بهره برده است و شايد اگر هدايت‌هاى آنان نبود، اين اثر پديد نمى‌آمد، ولى از آنجا كه آثار عرضه شده يا جنبه تحليلى داشته و يا از ديدگاهى خاص به انگيزه‌ها و عوامل نهضت عاشورا نظر انداخته، و يا جنبه تحقيقى داشته و با روش‌هاى علمى ميزان اعتبار اسناد و مدارك و نقل‌هاى تاريخى را روشن ساخته و يا آن كه با كمك صنايع ادبى به ترسيم فرازهايى از آن حماسه بزرگ پرداخته و يا به تتبّع صرف بسنده كرده و نقد روايات را روا ندانسته، و يا آن كه براى گروهى خاص نگارش يافته، و ... اينجانب به اين باور رسيد كه جاى اثرى منقّح و مبنى بر نقل و به دور از تحريف، با توضيح و تحليل مناسب كه براى طيف گسترده‌اى از باسوادان قابل استفاده باشد، همچنان خالى است. من در اين نوشتار به دنبال اين هدف بوده‌ام؛ امّا تا چه اندازه در اين جهت توفيق يافته‌ام؟ قضاوتى است كه بايد خوانندگان‌