و همو جريان مشابه ديگرى را روايت مى‌كند كه خواندنى و عبرت‌آموز است:
در امالى از عبداللّه بن دانية الطّورى روايت كرده كه در سنه سبع و اربعين و مائتين (: سال ٢٤٧ ه ق) مناسك حج به جاى آوردم. از بيم سلطان، مخفيانه به قصد زيارت مشهد امير المؤمنين على- صلى اللَّه عليه- به نجف رفتم و سپس به عزم زيارت سيّد الشّهداء (ع) متوجّه كربلا شدم. ديدم آن اراضى را شيار كرده و آب افكنده، گاوها همى‌رانند و گاوان همى‌آمدند چون به محاذى قبر رسيدندى، از راست و چپ برفتندى! چندان كه به چوب و عصا زدندى البتّه گام بر نگرفتندى! چون اين حالت مشاهده كردم بدانستم كه زيارت مقدور نيفتد. جانب بغداد گرفتم و اين اشعار بگفتم .... اندر آن روز كه به بغداد رسيدم، ولوله و غلغله عظيم در شهر بود. سبب بپرسيدم، گفتند: كبوتران، نامه قتل متوكّل آوردند! بسى به شگفت اندر مانده گفتم:
الهى! ليلةً بليلَة! «١»
٥. كليّاتى درباره ناسخ التّواريخ‌
ميرزا محمّد تقى خان (سپهر) ملقّب به لسان الملك (متوفّى ١٢٩٧ ه ق) از مورّخان و اديبان بنام دوره قاجاريّه است. مرحوم علّامه محمّد على مدرّس در شرح احوال او آورده است:
اديبى است كامل، مورّخى شهير و ماهر فاضل، مستوفى ديوان، از نجبا و اكابر كاشان و مقيم تهران ... از علوم و معارف اكابر علما و حكماى وقت گنج‌ها برد. در رياضيّات و فنون حكمت و فلسفه و ... حظّى وافر داشت ... علاوه بر كمالات و مراتب علميّه، در فنون شعريّه نيز متمهّر و داراى قريحه وقّاد و طبع تقّاد بود ... و از تأليفات اوست:
١- آيينه جهان نما ... ٢- اسرار الا نوار فى مناقب الائمّة الاطهار به پارسى. ٣- براهين العجم فى قوانين المعجم، زبان فارسى در عروض و قافيه و قوانين اشعار فارسى و ... ٤- جُنگ التّواريخ ... ٥- ديوان اشعار ... ٦- ناسخ التّواريخ، كه در رشته خود بى نظير و به چندين مجلّد بزرگ مشتمل .... و به واسطه حلول اجل حتمى، بعضى از مجلّدات آن نيز از آثار قلمى فرزندش عبّاسقلى خان سپهر مى‌باشد .... «٢»

پژوهشى در مقتل‌هاى فارسى ١١٧ ١ - ٨. شيوه نگارشى كتاب زندگانى امام حسين ..... ص : ١١٧