سيفى است باتر، قمقام زخّار و صمصام بتّار نام نهادم كه لفظ با معنى موافق و اسم با مسمَّى مطابق باشد.
تاريخ پايان كار تأليف اين اثر بزرگ، بيست و پنجم ذى حجّه سال ١٣٠٤ ه ق مى‌باشد.
١- ٤. شيوه نگارشى قمقام زخّار و صمصام بتّار
اين اثر به زبانى ساده نوشته شده و از شيوه نثر منشيانه و متكلّفانه كاملًا ممتاز است. ميرزا ابوالقاسم قائم مقام فراهانى صدر اعظم مقتول كه پرچمدار سبك ساده نويسى در عصر قاجاريّه است، شيوه نگارشى مرسوم دربارى را تغيير داد و با سبك ساده و دلنشين خود در نثر فارسى تحوّلى شگرف به وجود آورد و فرهاد ميرزا نيز با تأثيرپذيرى از همين شيوه، تأليفات خود را سامان داده است. او اگر مى‌خواست مى‌توانست آثار مكتوب خود را در شيوه متكلّفانه ومصنوع در نهايت استادى و مهارت سامان دهد ولى با درك صحيحى كه از اين تحوّل بنيادين در نثر پارسى داشت، حاضر نشد با مغلق‌گويى و دشوارنويسى، مراتب فضل و كمال خود را به رخ اين و آن بكشد و بهره خوانندگان آثار خود را به حدّاقل برساند.
مرحوم ملك الشّعراى بهار، تحت عنوان نويسندگان ساده‌نويس، از فرهاد ميرزا نام مى‌برد و مى‌نويسد:
از شاهزادگان فاضل و نويسنده بوده است .... «١»
٢- ٤. برگزيده‌هايى از قمقام زخّار و صمصام بتّار
مرحوم فرهاد ميرزا در «ذكر توجّه حضرت خامس آل عبا از مدينه به جانب مكّه» مى‌نويسد:
... سيّد بن طاوس و ابن اعثم بر آنند كه خروج آن جناب از مدينه منوّره سيّم شعبان بود، وليكن جمهور محدّثين و مورّخين اتّفاق دارند كه حضرت يكشنبه بيست و هشتم رجب سنه ستّين، يك روز بعد از عبداللّه زبير توجّه فرموده، روز جمعه سيّم شعبان به مكّه معظّمه شرف نزول ارزانى داشته، شعبان و شهر رمضان و شوّال و ذى القعده در آنجا اقامت نمود و روز سه‌شنبه ترويه حج را مبدّل به عمره مفرده كرده، به جانب عراق متوجّه شد. يزيد بن معاويه در رمضان اين سال كه از نهضت آن حضرت مطّلع شد وليد بن عُتبه را از حكومت مدينه معزول و عمرو بن الاشدق‌