ناشى مى‌شود. اسلام بالاترين ارزش و اهميت را به مسأله قضاوت در جهت تأمين حقوق مردم و استقرار عدالت اجتماعى قائل شده و آن را امانت بزرگ تلقى نموده (إِنَّ الله يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا اَلْأَم [١] ٦ [٤] ٨;انٰاتِ إِلىٰ أَهْلِهٰا وَ إِذٰا حَكَمْتُمْ بَيْنَ اَلنّٰاسِ أَنْ تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ‌)١ و از والاترين هدفهاى انبيا و خلافت الهى انسان در زمين شمرده (يٰا دٰاوُدُ إِنّٰا جَعَلْنٰاكَ خَلِيفَةً فِي اَلْأَرْضِ فَاحْكُمْ بَيْنَ اَلنّٰاسِ بِالْحَقِّ وَ لاٰ تَتَّبِعِ اَلْهَوىٰ‌) [٢] . و به همين دليل براى قضاوت و قاضى شرايط دقيق و شايستگى فوق العاده در نظر گرفته و از پاكترين و شريفترين انسانها، آنها را انتخاب كرده است (ثم اختر للحكم بين الناس افضل رعيتك فى نفسك ممن لا تضيق به الامور و لا تمحكه الخصوم و لا يتمادى فى الزله و لا يحصر من الفىء الى الحق اذا عرفه و لا تشرف نفسه على طمع و لا يكتفى بادنى فهم دون اقصاء و اوقفهم فى الشبهات و اخذهن بالحجج و اقلهم تبرما بمراجعة الخصم و اصبرهم على تكشف الامور و اصرمهم عند اتضاح الحكم ممن لا يزدهيه اطراء و لا يستميله اغراء) [٣] .

امير المؤمنين در مقام تأكيد به اين حقيقت اسلامى خطاب به همه شريح قاضيها مى‌فرمايد: يا شريح قد جلست مجلساً لا يجلسه الا نبى او وصى نبى او شقى٤.

امام صادق (ع) مى‌فرمايد: القضاة اربعة، ثلاثه فى النار و واحد فى الجنة) [٥] .

و همچنين امام صادق (ع) فرمود: اتقوا الحكومة فان الحكومة انما هى للامام...

العالم بالقضاء العادل فى المسلمين كنبى او وصى نبى.

بديهى است چنين تأكيد و مرزبندى و شرطگذارى دقيق نشانه اهميت فوق العاده دستگاه قضائى و جايگاه حساس آن در نظام اسلامى است و خود دليل بارزى بر استقلال قوه قضائيه است كه قاضى بايد با داشتن شرايط لازم و شايستگى كافى از آزادى كامل برخوردار باشد تا بتواند به مقتضاى تقوا و علوم خود عمل نمايد. ولى از آنجا كه استقلال قضائى از چنان اهميتى برخوردار است كه تأكيد و صراحت

[١] . نساء آيه ٥٨.

[٢] ص، آيه ٢٦.

[٣] نهج البلاغه، نامه ٥٣.

[٤] وسائل الشيعة، ج ١٨، ص ٧.

[٥] همان، ص ١١. اين روايت با اختلاف كلمه ثلاثه بجاى اربعه از پيامبر اكرم (ص) نيز نقل شده: سنن ابى داود، ج ٢، ص ٢٦٨.