عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٢٤٥ - اوصاف آب

و همان طورى كه به وسيله آب هر نعمتى از نعيم دنيا را زنده كرد هم چنان به فضل و رحمتش آب را كه مقدمه بسيارى از عبادات است و بدون آن نمى‌توان راه به بساط قرب پيدا كرد، حيات قلوب قرار داده.

اوصاف آب‌

حكيم بزرگوار، ملا عبدالرزاق لاهيجى در تشريح اين جمله مى‌گويد:

و انديشه كن در خلقت آب كه حكيم على الاطلاق به حكمت كامله خود آن را خلق كرده و به چند صفت آن را موصوف كرده كه هر كدام از آن صفات براى ترتب فوايد آب دخل عظيم دارد:

اول: صفاى آب است كه اگر چركين و كثيف خلق مى‌شد، باعث تنفر طبع مى‌بود و صلاحيت وساطت حيات قلب كه جوهر لطيف است نمى‌داشت، چه تناسب ميان سبب و مسبب شرط است.

دوم: رقت و تنكى است كه اگر غليظ القوام مى‌بود مثل عسل، تطهير چيزها به خصوص چيزهاى لزج به او نمى‌شد و آب هم محتاج به آب ديگر مى‌شد و نيز غلظت مانع مى‌شد از نفوذ كردن در عمق اجسام شخيه‌[١] با وجود احتياج به نفوذ و نيز بردن آن به جاهاى دور نيز متعسر بلكه متعذر مى‌شد!!

سوم: وفور و بسيارى اوست كه اگر عياذا بالله با عموم احتياج خلايق به او كم مى‌بود و به زحمت به دست مى‌آمد، فقرا و ارباب حاجت در تحصيل آن به زحمت مى‌افتاد و رنج مى‌كشيدند.

چهارم: پاك بودن كه اگر در اصل خلقت طهارت نمى‌داشت، تطهير نجاسات به او نمى‌شد و بر وجودش فايده تمام مترتب نمى‌بود.

[١] -شخيه: اجسام زبر و خشك.