عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٨٨ - اسباب انقطاع

مقام دوم: مقام اهل احسان است كه ايشان را محسنان گويند و اين مرتبه كسانى بود كه با كمال علم به حليه عمل متحلى باشند و به فضائلى كه بر شمرديم موصوف.

مقام سوم: مقام ابرار بود و ايشان جماعتى باشند كه به اصلاح بلاد و عباد مشغول باشند و سعى ايشان بر تكميل خلق مقصور بود.

مقام چهارم: مقام اهل فوز بود كه ايشان را فائزان و مخلصان گويند و نهايت اين مرتبه منزل اتحاد بود و وراى اين نوع انسان را هيچ مقام و منزلت صورت نبندد.

اسباب اتصال‌

و استعداد اين منازل به چهار خصلت باشد:

اول: حرص و نشاط در طلب.

دوم: اقتناى علوم حقيقى و معارف يقينى.

سوم: حياد[١] از جهل و نقصان قريحتى كه نتيجه اهمال بود.

چهارم: ملازمت سلوك طريق فضايل به حسب طاقت و اين اسباب را اسباب اتصال به حضرت حق خوانند.

اسباب انقطاع‌

و اما اسباب انقطاع از آن حضرت كه آن هم چهار بود:

اول: سقوطى كه موجب اعراض بود و استهانت به تبعيت لازم آيد.

دوم: سقوطى كه مقتضى حجاب بود و استخفاف به تبعيت لازم آيد.

[١] -الحياد: كناره‌گيرى از چيزى- دورى گزيدن از چيزى.