روحى است كه در عين فقر غنى است و از همه چيز عالم و تمام علل و اسباب آفرينش جز حضرت دوست خود را مستغنى يافته و از هرچه مورد نياز خلق است خويش را بى‌نياز مى‌شناسد و به زبان ذات گويد:

گر ما به فقر و فنا كمتر زخاك رهيم‌		از مجد و عز و غنى بر خلق پادشهيم‌

و چون به گنج معرفت و سلطنت شهود وصال الهى رسيده به كلى بى‌نياز از غير خداست يعنى همه چيز جز خدا را از خود بى‌اثر و معزول از تأثير شناخته است، بلكه معدوم و فانى و باطل‌الذات مى‌داند:

[ذلك بأن الله هو الحق و أن ما يدعون من دونه الباطل و أن الله هو العلي الكبير][١].

اين [آفريده‌هاى شگفت و اين تغييرات و تحولات‌] دليل بر اين است كه خدا فقط حق است و آنچه به جاى او مى‌پرستند باطل است، و بى‌ترديد خدا همان والا مرتبه و بزرگ است.

روحى است كه چون خلق او را ذليل و خوار شمارند به عز عبوديت الهى خود را بالاتر و برتر از شاهان عالم و ذليل و حقير در پيشگاه عظمت الهى داند و به زبان ذات گويد:

بنده او شو كه به يك التفات‌		سلطنت هر دو جهانت دهند

روحى است كه در راه وصل محبوب صبور است و به ناز معشوق از بلا روى نتابد بلكه به زبان ذات گويد:

در بلا من ديده‌ام لذات او		مات اويم مات اويم مات او

اى بلاى تو زدولت خوب‌تر		انتقام تو زجان محبوب‌تر[٢]

و به لسان استعداد سرايد:

بلايى كز تو اى پرناز آيد		به راهش دل به چشم باز آيد
كجايى اى بلا بنواز ما را		به اوج وصل ده پرواز ما را

آن روحى است كه از مختصات وى مقام رضا است و مقام تسليم و اين روح است كه مبدء وجودش خدا است بى‌وساطت علل طوليه و عرضيه و بازگشت آن هم به سوى خدا است بى‌واسطه اغيار و بى هيچ توجه به حجاب ظلمانى ممكنات و حجاب نورانى مظاهر اسما و صفات از بين و اميد بهشت و دوزخ رهيده و به وصال معشوق و معبودش، آن حسن بى‌حد رسيده، اين همان روحى است كه ايزد متعال فرموده:

[و نفخت فيه من روحي‌][٣].

و از روح خود در او بدمم.

اين همان روحى است كه باز فرموده:

[يا أيتها النفس المطمئنة\* ارجعي إلى ربك راضية مرضية][٤].

اى جان آرام گرفته و اطمينان يافته!\* به سوى پروردگارت در حالى كه از او خشنودى و او هم از تو خشنود است، باز گرد.\* پس در ميان بندگانم درآى.

خلاصه نفس كليه الهيه، نفس مقدس و روح پاك حضرت ختمى مرتبت و خلفاى آن حضرت از اميرالمؤمنين تا مهدى قائم : است و ارواح ناطقه قدسى پيروان آن بزرگوارانند از بدو خلقت تا انتهاى عالم بشريت!!

در اول اين مقال و ترجمه مورد بحث گفته شد كه ما را آن قدرت عقلى و روحى‌

[١] -حجر( ١٥): ٢٩.

[٢] -فجر( ٨٩): ٢٧- ٢٨.

[٣] -حجر( ١٥): ٢٩.

[٤] -فجر( ٨٩): ٢٧- ٢٨.