عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٣٦٥ - علو همت و عظمت روح

بنگرد؟! قرآن و روايات براى درك هيبت و جلال و عظمت حضرت حق ما را دعوت به تماشاى آثار مى‌كنند كه آثار گوشه‌اى بسيار از عظمت حضرت عظيم است.

شايد با ديدن آثار بتوان همت را بالاتر برده و براى ديدن بزرگى آن بزرگ با چشم دل به كوشش برخيزيم كه بلند همتى از صفات برجسته نفس ناطقه قدسيه است.

علو همت و عظمت روح‌

مرحوم الهى در توضيح فصل سى و سوم «فصوص الحكم» معلم ثانى ابونصر فارابى در آثار نفس ناطقه مى‌فرمايد:

يكى از صفات نفس ناطقه قدسيه صفت نباهت و بلند همتى است، در جهان هركس به هر مقامى رسيد، از نظر بلند و همت عالى رسيد.

روح بزرگ هميشه به امور عالى و كارهاى ستوده و استعلاى معنوى و محاسن بزرگى آميخته است و هرگز به پستى همت و قبايح و زشتى‌هاى اخلاقى و دنائت و ذلت براى نيل به مقاصد خود تن در نخواهد داد و اين نيروى عالى خوى نفوس مستعليه است و از خواص اين خلق و اين قوه جود و سخاوت و احسان به خلق است و كريم النفس و با شجاعت و غيرت و عزت نفس زيستن است.

و هرچه انسان همتش عالى تر است، مال و جاه دنياى بى‌ثبات در نظرش بى‌قدرتر است، بدين جهت اگر غنى است سخى و اگر فقير است صبور مى‌باشد و در هر حال فقر و غنا خود را بزرگ مى‌داند و در عين بزرگى با كوچك و بزرگ خلق تواضع و فروتنى مى‌كند و با فقيران با ايمان و مستمندان با علم و معرفت متواضع‌تر خواهد بود و هرگز به چشم حقارت به كس نمى‌نگرد.

از كلمات اميرالمؤمنين ٧ است: