عرفان اسلامى تفسير مصباح الشريعه و مفتاح الحقيقه - انصاريان، حسين - الصفحة ٦١ - الگوگيرى از پويندگان پاك

بدين جهت دست تقدير و عنايت خداوندى در هر دوره‌اى و در نزد هر ملتى مثال‌هاى درخشانى از كمال مطلوب جسمى و روحى در پيش چشم افراد و ملت‌ها گذاشته است تا آنان را سرمشق و نمونه پيروى خود قرار دهند و آن راهى را كه ايشان مى‌روند و نشان مى‌دهند، بروند.

اگر به ديده دقت و بصيرت تاريخ حيات و اقوام و ملل را تدقيق و مطالعه كنيم مى‌بينيم كه پيوسته هريك از ادوار تاريخ و به خصوص در روزهاى تاريك آن‌كه ظلمت خودپرستى و نادانى افق افكار مردم را فرا گرفته است، نورهاى درخشنده‌اى از علم و معرفت و فداكارى و فضيلت براى هدايت و حمايت مردم افروخته شده است.

هيچ ملت و قومى پيدا نمى‌شود كه در ميان خود افراد ممتاز و نفوس كامل در هريك از تكامل جسمى و قلبى و عقلى نداشته باشد.

همواره در هريك از رشته‌هاى اخلاق و علم و معرفت، رجالى كه برترى ديگران و سمت معلمى و تربيت و راهنمايى داشته باشند در هر قرنى موجود بوده است، خواه در قلمرو دين و مذهب و خواه در منطقه سياست و حكومت و خواه در دايره علم و معرفت و اخلاق و صنعت؛ هريك از ملت‌ها، نابغه‌ها و سرآمدان و پيشوايان بزرگ داشته است كه او را در شاهراه تكامل راهنمايى كرده‌اند. هر مرد متفكر منصف هر قدر هم ماده پرست باشد، اعتراف و تصديق مى‌كند كه در تاريخ بشر گاهى افرادى ظهور كرده‌اند كه از حيث فضل و دانش و قوت و قدرت و علم و شجاعت و هنر و صنعت و شرافت و فضيلت درجه مافوق بشرى را دارا بوده، به طورى كه امتياز ايشان بر مردمان مانند امتياز انسان نسبت به حيوان مى‌باشد.

اين مردان خدايى كه سرآمد ايشان به نام انبيا و اوليا و حكما و عرفا و هاديان بشر معروفند، ارواح كامله‌اى بوه‌اند كه صفات خدايى را در نفس خود به اندازه‌اى‌