و در كلّيات و جزئيّات امور، دانايان ما فرمودند: «المشاورة حصن من الندامة و امن من الملامة.»[٢] يعنى مشاورت حصن حصينى است، از براى خدنگ ملامت. و دارالامنى است، از جهت سهام ندامت. وَ مَنْ دَخَلَهُ كانَ آمِناً[٣] پس، بدين قلعه محكم توسل جستن، از ورطه‌هاى مهالك، بيرون جستن است. چنانچه گفته‌اند:

شاور صديقك فى الخفىّ المشكل‌		و اقبل نصيحة متفضّل‌
و اللّه قد اوحى بذاك نبيه‌		فى قوله «شاورهم» و توكّل‌[٤]

از آنجايى كه فرموده‌اند: «الاستشارة عين الهداية.»[٥] و همچنين گفته‌اند: «و شاورهم فالنجح فى مشاورة.»[٦]

و كلمات معجز علامات حلّال مشكلات امير المومنين- عليه السلام- دليل واضحى است بر شور كه مى‌فرمايد: «عليك بالمشاورة فانّها نتيجة الحزم.»[٧]

و ايضا مى‌فرمايد: «بئس الاستعداد الاستبداد.»[٨]

[١] -

سألتُ حبيبى الوصلَ منه دُعابَةً		و أعْلَمُ أنَّ الوصل ليس يكونُ‌
فمَاسَ دلالًا و ابتهاجاً و قال لى‌		برفقٍ مجيباً( ما سألتَ يَهُونُ)

[٢] - يعنى:« راهنمايى خواستن و مبادله افكار براى رسيدن به راه درست، دژى است در برابر پشيمانى و موجب ايمنى از ملامت و سرزنش است.» آثار الصادقين، ج ١٠، ص ١٤١.

[٣] -« و هركه در آنجا داخل شود ايمن باشد» آل عمران ٣/ ٩٧.

[٤] - يعنى:« در مشكلات پيچيده با دوست يكرنگ خود رايزنى كن و نصيحتى را كه بر تو عرضه مى‌دارد بپذير.

اين سخن وحى خداوند به پيامبر اوست آنجا كه- بر پيامبر- مى‌فرمايد: با آنها رايزنى كن و تدبيرشان را بخواه و بر خداوند تكيه داشته باش.» در امثال و حكم به جاى« قد اوحى» قد اوصى ضبط شده است.

[٥] - يعنى:« جستجوى تدبير ديگران و صلاح‌پرسى عين راهيابى و نجات از گمراهى است.» آثار الصادقين، ج ١٠، ص ١٣٦.

[٦] - يعنى:« رايزنى كن كه پيروزى در مبادله راى و تدبير است.»

[٧] - يعنى:« نظرخواهى از كارشناس بر تو لازم است زيرا اين كار( نشانه و) نتيجه دورانديشى است.» آثار الصادقين، ج ١٠، ص ١٤٤.

[٨] - يعنى:« بدترين توانايى، خودرأيى است.» آثار الصادقين، ج ٢، ص ١٨.