افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ١٣٨ - اختلاف امت واحدة

جريان يافت و حتى نهادينه شد كه تا امروز محسوس است. وآينده هم مانند گذشته تا وقتى كه خدا بخواهد، ادامه خواهد يافت. مى‌شود دامنه‌اى زمانى مدلول آيه را از زمان حضرت آدم (ع) تا زمان نوح (ع) امتداد داد ولى بسيار مشكل است همه مردم اين زمان را امت واحده بلحاظ دين آسمانى دانست؛ بلكه روايات در همين زمان از بت پرستى مردم خبر مى‌دهد و سوره نوح دليل قوى بر اين ترديد است.

بنا براين كتابى كه در آيه فوق است، نمى‌شود بر كتاب حضرت نوح (ع) حمل كرد و شريعت نوح نتوانست بت پرستى را محو كند؛ بلكه طوفان نوح (ع) بت پرستان را غرق و نابود كرد. و به تعبير ديگر آيه از دو نوع اختلاف در دسته واحدِ صدر وجود إنسانى، گزارش مى‌دهد. اختلاف سابق بر نزول كتاب (نوشته أسمانى) اين اختلافها ظاهراً اختلافهاى عادى روزمره در انتخاب كار ولباس وغذا و مسكن فردى نبوده؛ بلكه اختلافات فكرى و جهان بينى محدود و مطابق قوه تعقل إنسان آن دوره و رابطه اجتماعى افراد بوده و همه‌ى موضعگيرى حضرت آدم را كه از جانب خداوند نبى بود مى دانيم و در مقابل وسوسه و اختلال شيطان را كه بى ادبانه بعزت خدا سوكند خورد كه بندگانش را گمراه و بيراه مى‌سازد او بدون فوت وقت با آدم و هابيل بناى مبارزه را گذاشت و حتى بوسيله بت پرستى شرك را بين مردم رواج داد

بنا بر اين بعيد است مردم آن زمان، بلحاظ وحدت دين تنها، امّت واحده گفته شده باشند مگر اين كه گفته شود أكثريت مردم مؤمن بخدا و پيرو آدم بوده اند و به همين لحاظ امّت واحده گفته شده باشند

به هر حال براى رفع اين اختلاف نوشته اى نازل شد، ولى جمعى با توجه به حقّانيت كتاب در مورد خود اعتبار اين كتاب مخالفت كردند و مردم بى خبر را وسوسه نمودند و بغاوت اين دسته دو دسته گى را تقويت كرد و خداوند دسته مؤمنان راهدايت كرد.