افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٠٦ - بهشت ها

دُونِهِما جَنَّتانِ‌ (الرحمن: ٦٢) «وَ جَنَى الْجَنَّتَيْنِ دانٍ‌ (الرحمن: ٥٤)؛ جنّات در قرآن گاهى به لفظ «جنّات المأوى» آمده. و گاهى به لفظ «جنّات عدن» آمده و يك مرتبه به لفظ «جنّات الفردوس» آمده. و يك مرتبه ديگر بلفظ «فردوس» «الَّذِينَ يَرِثُونَ الْفِرْدَوْسَ هُمْ فِيها خالِدُونَ» (المؤمنون: ١١)؛ آمده است و لفظ جنة الخلد (فرقان آيه ١٥) نام برده شده است آيا اضافه جنّات به فردوس و عدن و مأوى و نعيم و خلد اعتبارى است يا نه اين بهشتها در نعمتهاى خود مختلف هستند؟ و تنها در مفهوم عام مشترك مى باشند؟ بايد تحقيق كاملى در آيات و احاديث صورت گيرد از سوره واقعه آيات: ١٠، ١١، ١٢، ١٣، و ١٤ به دست مى‌آيد كه مقربّين كه بالاتر از اصحاب يمين هستند در جنّات نعيم مى باشند. «وَ السَّابِقُونَ السَّابِقُونَ، أُولئِكَ الْمُقَرَّبُونَ، فِي جَنَّاتِ النَّعِيمِ، ثُلَّةٌ مِنَ الْأَوَّلِينَ، وَ قَلِيلٌ مِنَ الْآخِرِينَ» (الواقعة: ١٠، ١١، ١٢، ١٣، ١٤)

ولى در آيه ٢٥ سوره مائده اهل كتابى را كه ايمان بياورند و تقوا داشته باشند نيز از اهل جنّات نعيم قرار داده است. و نيز در سوره لقمان آيه «١٠٧» و در سوره كهف فردوس را براى مؤمنان صالح الأعمال قرار داده و در سوره مؤمنون فرموده: مؤمنينى كه چند صفت داشته باشند فردوس را به ميراث مى برند از هر دو آيه فهميده مى‌شود كه فردوس منزلگاه مؤمنين متوسط الأحوال است و در مورد جنّات المأوى نيز آمده است كه براى مؤمنين صالح الأعمال است (سجده ١٩). و جنة المأوى نزديك سدرة المنتهى مى‌باشد كه در سوره نجم بيان شده است.

به هر حال احتمالًا مراد از دو جنّت كه در سه آيه الرحمن آمده است دو باغ است نه دو بهشت مصطلح والله العالم.

سخن اخير اين كه: آيا حقيقت ساختمانى بهشتها يكى است و تعدّد عناوين مأوى و فردوس و نعيم و عدن به نوعى از اعتبار بر مى‌گردد، جنّات درجات و ثواب بهشتى‌ها مختلف‌