افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٣٢٧ - زنده جانهاى مادى در آسمانها

در مورد رسولان بكار رفته در مورد انبياء نيز بكار رفته است. بنابراين معناى آيه اين است كه همه انبياء و رسولان إلهى «مَرْد» بوده‌اند، و از صنف زنان و خنثى‌ها كسى به اين مقام نرسيده‌اند و همه رسولان و انبياء با دلايل روشن و كتاب‌ها آمده‌اند. و آنچه كه در بعضى از روايات غير معتبر السند آمده كه شماره كتب آسمانى ١٠٤ بوده مشكوك و حتى مرجوح و حديث معتبرى در اين مورد نيامده است.

زنده جانهاى مادى در آسمانها

«وَ لِلَّهِ يَسْجُدُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ مِنْ دابَّةٍ وَ الْمَلائِكَةُ وَ هُمْ لا يَسْتَكْبِرُونَ» (النحل: ٤٩)؛ «وَ مِنْ آياتِهِ خَلْقُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَثَّ فِيهِما مِنْ دابَّةٍ وَ هُوَ عَلى‌ جَمْعِهِمْ إِذا يَشاءُ قَدِيرٌ» (الشورى: ٢٩) از اين دو آيه مطالب ذيل به دست مى‌آيد:

١- موجودات مادى زنده جان در آسمانها و زمين وجود دارند.

٢- ملائكه در زمين و آسمانها وجود دارند.

٣- همه آنها خداوند را با نيازهاى متنوّعى كه براى ادامه وجود خود دارند سجده تكوينى- تواضع، ذلّت، خضوع، و طلب تكوينى- مى‌كنند، بلى ركوع و سجود تشريعى إنسانها شكل خاصى دارد ولى سجود تكوينى همان است كه گفتيم. و ممكن است كه سجده ملائكه اختيارى و تشريعى باشد. ملائكه هرچند جسم لطيف هستند، ولى مانند دابّه جسم مادى محسوس ندارند لهذا جدا بيان شده‌اند.

٤- خداوند بين موجودات زمينى و آسمانى وقتى كه بخواهد جمع مى‌كند و كلمه (إذا) اين جمع را حتمى مى‌گرداند. در اخير آيه دوم مشكلى وجود دارد كه بايد براى آن پاسخى يابيده‌