افق اعلى - محسنى، شيخ محمد آصف - الصفحة ٢٩٨ - جاهل قاصر

نزديك يا دور مورد استفاده إنسان‌ها قرار بگيرد؛ مثلًا پس از ده يا ١٥ دقيقه از كابل به مكه مكرمه برود و نماز را بخواند و دوباره به كابل بر گردد و زنش به او بگويد امشب يك ساعت دير تر به خانه آمدى بچه ها منتظر غذا خوردن هستند!!

و شايد در آينده دور خداوند به بشر امكانات عقلى و مادى ديگرى بدهد كه امروز براى ما و شما از (ما لاتعلمون است)!!

امروز وجود حيوانات اهلى براى ما زينت گفته نمى‌شود و ممكن است فردا وجود ماشين‌هاى سوارى بنز و خودكار براى آن مردم زينت به حساب نيايد و حتى هواپيماهاى كوچك دو سه نفرى هم زينت نباشد!! و نسبت خلق و آفريدن مصنوعات بشرى به خداوند به جهت خلق مواد آن مصنوعات و خلق بنزين و ساير شرايط فيزيكى و شيميايى و غيره آنها كه از قدرت بشرى بيرون است؛ بلكه عقل و فكر و وجود بشر نيز از خلق خداوند است تنها تركيب مواد و إيجاد هيئت مصنوعات از فعل بشر است كه آنهم به حول و قوت پروردگار و نيز به عقل خدا دادى وابسته است. و لذا قرآن خلق و تقدير هر چيز را به خدا نسبت مى‌دهد.

و از نظر عقلى و فلسفى نسبت معلول همان گونه كه به علل قريب و متوسط آن درست است به علل بعيده و علة العلل نيز صحيح است (دقت كنيد)!

جاهل قاصر

«وَ عَلَى اللَّهِ قَصْدُ السَّبِيلِ وَ مِنْها جائِرٌ وَ لَوْ شاءَ لَهَداكُمْ أَجْمَعِينَ» (النحل: ٩)؛ و بر خدا (لازم است) هدايت راه راست و بعضى از آن (راهها) كج است و اگر خدا مى‌خواست تأكيداً شما را راهنمايى مى نمود.

در اين آيه سه مطلب إفاده شده است:

١- بر خداوند (نشان دادن) راه لازم است؛ جمعى از متكلمين تكليف مردم را به دين بر خداوند واجب مى دانند و بر آن به قاعده لطف و غير آن استناد مى‌جويند، متكلمين عدليه به‌